KURUMSAL VE METODOLOJİK SORUNLARI ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE’DE PROFESYONEL AVRUPA TARİHÇİLİĞİ: ORTAÇAĞ VE YENİÇAĞ TARİHİ BAĞLAMINDA GÖZLEMLER*

Abstract

Öz: Türkiye’de Avrupa tarihçiliği profesyonel ve akademik bir alan olarak yeterli düzeyde gelişememiştir. Tarihçilerin milli tarih yazımının genel çerçevesine uygun olarak Türk Tarihi’nin temel meselelerine yoğunlaşmasının neticesinde Avrupa Tarihi’nin Ortaçağ ve Yeniçağ Tarihi gibi alt alanları, Türk tarihçiliğinde marjinalleşmiş ve Türk ve İslam Tarihi’ne ilişkin konularla karşılaştırma nesnesi oldukları ölçüde ilgi konusu olmuşlardır. Türkiye’de Avrupa tarihçiliğinin ve daha dar bağlamda Ortaçağ ve Yeniçağ Avrupa tarihçiliğinin istenilen düzeyde gelişmesinin önündeki kurumsal ve metodolojik sorunların değerlendirileceği bu çalışmanın ilk kısmında Türkiye’deki tarihçiliğin kendine özgü sorunlarının buna ne ölçüde neden olduğu tartışılacaktır. Öncelikli olarak Türkiye’de Avrupa tarihçiliğinin gelişmesini engelleyen kurumsal açmazlara değinilerek, akademik tarihçiliğin yerleşik kalıplarından çıkamamasının kısıtlayıcı rolü irdelenecektir. Ardından Türk Tarihi merkezli dönemlendirmenin ve milli tarihyazımına ilişkin ön kabullerin, Avrupa Tarihi alanında uzmanlaşmak isteyenlerin önünde oluşturduğu engeller ve bu engellerin ortadan kaldırılmasına yönelik ne tür çözümlerin geliştirilebileceği üzerinde durulacaktır. Makalenin ikinci kısmında ise Ortaçağ ve Yeniçağ tarihçiliği çerçevesinde Türkiye’de Avrupa tarihçiliğinin gelişim süreci tartışılacaktır. Bu bağlamda, Avrupa tarihçiliğinin müstakil bir alan olarak kurumsallaşamamasının önündeki en büyük nedenlerden birinin alanda öncü ve kurucu figürlerin yokluğu olduğu vurgulanacaktır. Son yıllarda ciddi bir ilgi konusu haline gelen Avrupa Tarihi’nin Türkiye’de kurumsallaşabilmesi için bu alanda uzmanlaşmak isteyenlere kurumsal imkanların sağlanması gerektiği, klasik dönemlendirme ve anlayışların gözden geçirilmesi yoluyla bu alanın kendi başına var olabileceği ve uluslararası nitelikte çalışmalar üretilebileceği savunulacaktır.