Osmanlı Arşiv Belgeleri Işığında İstanbul/Gedikpaşa'da Bir Yapı Adasının 19. Yüzyıldan Cumhuriyet'e Değişiminin İrdelenmesi: 'Tiyatrodan, Mektebe...'

Abstract

19. yüzyılda pek çok alanda başlayan yeniliklerle birlikte kentsel doku ve mimaride de yaşanan değişimler, başta başkent İstanbul olmak üzere pek çok kenti etkilemeye başlamıştır. Özellikle Tanzimat Fermanı’yla başlayan değişimler, Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze kadar süregelmiştir. Bu çalışma kapsamında da 19. yüzyıldan başlayarak günümüze kadar geçen süreçte, 19. yüzyılla beraber özellikle Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşanan kentsel ve mimari dokudaki değişim ve dönüşümü ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu kapsamda, İstanbul’da tarihi yarımada içerisindeki Gedikpaşa semtinde yer alan ve toplumsal bellekte yer edinmiş Gedikpaşa Tiyatrosu ve bulunduğu yapı adasında yaşanan değişimler, Osmanlı Arşiv Belgeleri ışığında irdelenmiştir. Yapı adası üzerinde, bir sirkin gösterileriyle başlayan eğlenceler, daha sonra büyük ölçekli bir yapı olarak Gedikpaşa Tiyatrosu’nun inşasıyla devam etmiştir. İlk Osmanlı Tiyatrosu olarak kayıtlara geçen bu yapıdan sonra alana Mühendis Mekteb-i Alisi, Cumhuriyetin ilk yıllarındaysa apartman grupları ve sinema inşa edilmiştir. Günümüzde ise tarihi dokudan tamamen farklı betonarme yapıların yer aldığı bu yapı adası, yaklaşık 160 yıllık değişim ve dönüşüm hikâyesinin somut bir örneği olarak ele alınmıştır.