Palyatif bakım kliniğinde bakım veren bireylerin psikolojik dayanıklılık ve bakım yükü

Abstract

Araştırmanın amacı, palyatif bakım kliniğinde yatan hastalara bakım veren bireylerin psikolojik dayanıklılıklarını ve bakım yükünü incelemektir. Araştırma, Aralık 2023-Mayıs 2024 tarihleri arasında bir eğitim araştırma hastanesinin palyatif bakım kliniğinde bakım veren bireylerle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini bakım veren 120 birey oluşturmuştur. Veriler Yapılandırılmış Bilgi Formu, Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YİPDÖ) ve Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZBVYÖ) kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistikler, bağımsız t testi, tek yönlü varyans analizi (one-way ANOVA), Pearson korelasyon katsayısı ile basit ve çoklu doğrusal regresyon analizi istatistiksel yöntemleri kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların YİPDÖ toplam puan ortalaması 123,93±14,00 olup psikolojik dayanıklılıkları ortalamanın üzerindedir. Katılımcıların ZBVYÖ toplam puan ortalaması 40,08±11,79 olup bakım yükleri orta düzeydedir. YİPDÖ toplam puan ortalaması ile ZBVYÖ toplam puan ortalaması arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,01). Basit doğrusal regresyon analizine göre, psikolojik dayanıklılığın (β=-0,310) bakım verme yükünü tek başına negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı etkilediği (F=12,580; p=0,001), bakım verme yükündeki değişimin yaklaşık %10’unu (R2=0,096) açıkladığı belirlenmiştir. Çoklu doğrusal regresyon analizine göre, psikolojik dayanıklılığın (β=-0,221), gelir durumunun (β=-0,209) negatif yönde, rol ve sorumluluklarının etkilenmesi durumunun ise pozitif yönde (β=0,378) istatistiksel olarak anlamlı etkisinin olduğu (F=9,094; p=0,000) ve birlikte bakım verme yükündeki değişimin yaklaşık %29’unu (R2=0,285) açıkladığı saptanmıştır.The aim of the study is to examine the psychological resilience and care burden of individuals who care for patients hospitalised in palliative care clinic. The study was conducted with caregivers in the palliative care clinic of a training and research hospital between December 2023 and May 2024. The sample of the study consisted of 120 caregivers. Data were collected using the Structured Information Form, the Resilience Scale for Adults (RSA) and the Zarit Caregiver Burden Scale (ZCBS). Descriptive statistics, independent t-test, one-way ANOVA, Pearson's correlation coefficient and simple and multiple linear regression analysis statistical methods were used to evaluate the research data. The significance level was accepted as p<0.05. The mean RSA total score of the participants was 123.93±14.00 and their psychological resilience was above average. The mean ZCBS total score of the participants was 40.08±11.79 and their caregiver burden was at a moderate level. There was a negative and statistically significant correlation between the mean RSA and the mean ZCBS scores (p<0.01). It was found that psychological resilience (β=-0.310) had a negative and statistically significant effect on caregiver burden alone (F=12.580; p=0.001) and explained about 10% of the change in caregiver burden (R2=0.096). It was determined that psychological resilience (β=-0.221), income status (β=-0.209) had a negative and statistically significant effect (F=9.094; p=0.000), while the status of being affected by roles and responsibilities had a positive and statistically significant effect (β=0.378), and together explained about 29% (R2=0.285) of the change in caregiver burden.