1950-1980 yılları arasında Türkiye'de depremler ve bunun iktidar-muhalefet ilişkilerine yansımaları

Abstract

Bu çalışmada 1950-1980 yılları arasında meydana gelen 11 deprem araştırılmıştır. Bu ve diğer depremlerin hepsinde deprem öncesinde tedbirler alınmadığı, binalar depreme dayanıklı yapılmadığı için, her depremin ardından felaket manzarası ortaya çıkmıştır. Deprem öncesi tedbirlerle ön plana çıkmayan devlet, deprem sonrası ile ön plana çıkmış, bütün imkanları ile deprem bölgesi için seferber olmuştur. Her depremin ardından büyük çaplı yardım kampanyaları olmuş, yurtdışında Türkiye'nin depremlerine ilgi gösterilmiş, yardımlar yapılmıştır. Depremzedelerin geçici ve kalıcı iskan sorunları çözülmeye çalışılmıştır. Her depremin ardından geniş çaplı yardımlaşma faaliyetinin yanı sıra, önceden tedbir alalım söylemleri artmış, gazetelerde bu konuda bilimsel yazılar kaleme alınmıştır. Ancak bu tavır deprem acısı tazeyken ortaya çıkan bir hassasiyet olmaktan öteye gidememiştir. Ele alınan 11 depremden 1950-1965 yılları arasında meydana gelenler, muhalif politikacıların gündeminde olmamış, deprem iktidarın meselesi olarak algılanmıştır. 1966-1980 yılları arasında meydana gelen depremler ise iktidar-muhalefet ve Türkiye'nin hemen her kesiminden gelen insanın ilgisini çekmiş, siyasileşmiş, ulusallaşmış ve Türkiye meselesi haline gelmiştir. 1966 yılıyla birlikte, Türkiye'nin yaşadığı dönüşümler neticesinde, deprem konusu, muhalefetin, muhalefet argümanlarından biri olmuştur. Bu muhalefetin şiddeti giderek artmış, depremler çok sayıda tartışmaya, hatta sözlü kavgaya neden olmuştur. Bu dönemdeki depremler siyasetçileri etkilemiş, Türk insanının sahip olduğu ideolojik eğilimler de jeolojik bir vaka olan depreme yaklaşımı belirlemiştir.

In this study, 11 earthquakes that occurred between 1950-1980 were researched. Precautions were not taken before the earthquakes and the buildings were not resistant to earthquake in all these and other earthquakes, a disaster scene emerged after each earthquake. The state, which did not come to fore with measures before the earthquake, came to the fore with the after earthquake and mobilized for the earthquake zone with all its possibilities. After each earthquake, there were large scale aid campaigns, attention was paid to Turkey's earthquakes abroad, and aid was given. Temporary and permanent resettlement problems of earthquakes victims were tried to be solved. İn addition to the large scale mutual aid activities after each earthquake, the discourses on "Let's take precautions beforehand" increased, and scientific articles were written on this subject in the newspapers. However, this attitude could not go beyond being a sensitivity that emerged when the pain of earthquake was fresh. The 11 earthquakes that occurred between the years 1950-1965 were not on the agenda of the opposition politicians, and the earthquake was perceived as a matter of power. The earthquakes that took place between 1966-1980, on the other hand, attracted the attention of the government-opposition and people from almost every part of Turkey, became politicized, nationalized, and became a Turkish issue. With the year 1966, because of the transformations Turkey went through, the earthquake issue became one of the opposition arguments. The violence of this opposition gradually increased, and the earthquakes caused many arguments and even verbal fights. The earthquakes in this period affected the politicians, and the ideological tendencies of the Turkish people determined the approach to the earthquake, which is a geological phenomenon. Key words: earthquake, politics, power, dissent