İran’ın Modernleşme Sürecinde A?tar Gazetesinin Rolü

Abstract

İran’ın 19. yüzyılın sonları 20. yüzyılın başlarında geçirdiği modernleşmesürecinde yazılı basının etkin bir rolü olmuştur. Her ne kadar 19. yüzyılınsonlarında İran’da yayımlanan gazete ve dergi benzeri yazılı basın organlarınınsayısı artmışsa da bunlar her daim İran hükûmeti tarafından uygulanansansürlere maruz kalmışlardır. Bu nedenle İran’dan gelip İstanbul veya Kahiregibi şehirlerde yaşayan diaspora toplulukları tarafından hazırlanıp yayımlanansiyasi içerikli gazeteler tüm dünyadan derlenen haber, bilgi ve gelişmelerinİran’a aktarılmasında önemli bir rol oynamıştır. Gerek İran’da gerekse İrandışında yaşayan İranlıların büyük bir çoğunluğuna hitap eden bu gazeteler,aktardıkları haber içerikleriyle İran halkının, ülkelerinin modernleşme sürecinegirmesine yönelik duydukları ilgi ve arzuyu desteklemiş ve anayasal değişikliğinalt yapısını hazırlamıştır. Özellikle İstanbul’da yerleşik İran diasporası birçokşair, reform yanlısı, muhalif, diplomat, sürgün ve üniversite öğrencisi içingüvenli bir sığınma yeri olmuştur. Kendi ülkelerinde siyasi ve sosyal gidişattanhoşnut olmayan bu gruplar geldikleri İstanbul’da yazılı basın yoluyla Avrupa veOsmanlı Devleti ile ilgili haber, fikriyat ve yenilikleri İran halkına ulaştırmıştır.Bu amaçla İstanbul’da yaşayan bir grup İranlı tarafından 1876 yılında kurulanve Farsça yayımlanan A?tar isimli gazete daha sonra İran dışında yayımlananbirçok Farsça gazete için örnek teşkil etmiştir.Bei der Modernisierung Irans im 19. und frühen 20. Jahrhundert spielte diePresse eine wichtige Rolle. Zwar nahm die Anzahl der in Iran erschienenenPrintmedien gegen Ende des 19. Jahrhunderts zu, jedoch unterlagen sie derZensur der persischen Regierung. In diesem Zusammenhang spielten politischeZeitungen, die im Ausland in Städten wie Istanbul oder Kairo von der dortigeniranischen Diaspora-Gemeinde publiziert wurden, eine bedeutende Rolle beider Vermittlung von Informationen, Nachrichten und Entwicklungen aus allerWelt an den Iran. Durch ihren Einfl uss, den sie auf die iranische Bevölkerunghatten, förderten diese Zeitungen deren Interesse an einer Modernisierungund bildeten somit die Grundlage für eine iranische Verfassungsänderung.Diein Istanbul, der osmanischen Hauptstadt, fest etablierte persische Diaspora zogviele Dichter, Reformer, Oppositionelle, Diplomaten, Exilanten und Studentennach Istanbul. Viele von ihnen, die mit der sozialen und politischen Lage inIran unzufrieden waren, versuchten an ihrem Aufenthaltsort im Ausland diePresse als ein Medium zur Vermittlung von Nachrichten, Ideen und Neuigkeitenaus Europa und dem Osmanischen Reich an den Iran zu nutzen. In diesemZusammenhang gründete man im Jahre 1876 die persisch-sprachige ZeitungA?tar, die später als Vorbild für weitere Exilzeitungen dienen sollte.