Üstün Yetenekli Çocuğa Sahip Ebeveynlerin Çocuklarının Gelişimini Desteklemek için İhtiyaç Duydukları Becerilerin Belirlenmesi

Abstract

Giriş: Bu araştırmada, üstün yetenekli çocuğa sahip ebeveynlerin, çocuklarının gelişimini desteklemek için ihtiyaç duydukları becerilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel desen yaklaşımıyla tasarlanan bu çalışmaya üstün yetenekli (ÜY) çocuğa sahip dokuz ebeveyn katılmıştır. Veriler odak grup görüşmesi yapılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde ebeveynlerin deneyimlerinden yola çıkarak ne gibi becerilere ihtiyaç duyduklarını belirlemek için içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Analiz sonucunda, altı ana tema ortaya çıkmıştır: 1) ebeveynin kendini tanıma becerisi, 2) ÜY çocuğunun psikolojik sağlamlığını destekleme becerisi, 3) ÜY çocuğunun otonom öğrenme ve öz düzenlemeyi destekleme becerisi, 4) ÜY çocuğunun yetenek gelişimini destekleme becerisi, 5) ÜY çocuğunun sosyal gelişimini destekleme becerisi ve 6) ÜY çocuğuna mentorluk etme becerisi. Ebeveynler üstün yetenekli çocuklarına destek olabilmek için önce kendilerini tanımaları ve geliştirmeleri gerektiğini ifade etmişlerdir. Ayrıca, çocuklarının duygusal süreçlerine destek olabilecek psikolojik sağlamlık becerilerini geliştirmelerinin önemini vurgulamışlardır. Ebeveynlerin, çocuklarının uyum ve arkadaşlık süreçlerini, otonom öğrenme, sorumluluk alma, kendi başına ders çalışma ve yetenek gelişimlerini desteklemek için becerilere ihtiyaç duydukları belirlenmiştir. Gelecek planlamasında rehberlik ve mentorluk becerilerine de ihtiyaç duydukları saptanmıştır. Tartışma: Konuyla ilgili sınırlı sayıda çalışma bulunmasına rağmen, mevcut araştırmanın bulguları, üstün yetenekli çocuğa sahip ebeveynlerin ihtiyaçlarını ortaya koyan diğer çalışmaların sonuçlarıyla benzerlik göstermektedir. Bulgular, önceki çalışmaların sonuçları ve ortaya çıkan temalar çerçevesinde tartışılmıştır. Bu doğrultuda, üstün yetenekli çocuğa sahip ebeveynlerin ihtiyaçlarına yönelik yapılacak beceri temelli çalışmaların, ebeveynlerin kendilerini geliştirmeleri ve çocuklarına daha iyi destek olabilmeleri açısından önemli olduğu vurgulanmaktadır.

Introduction: The purpose of the present study was to identify the skills parents of gifted children need to support their children’s development. Method: Nine parents of gifted children (GC) participated in this study, which was designed using a basic qualitative research method. Data were collected by conducting a focus group interview. Content analysis method was employed in the data analysis to determine what kind of skills the parents needed based on their experiences. Findings: The analysis identified six main themes: 1) the parent’s ability to know themselves, 2) the ability to support the resilience of GC, 3) the ability to support the autonomous learning and self-regulation of GC, 4) the ability to support the talent development of GC, 5) the ability to support the social development of GC, and 6) the ability to mentor GC. The parents stated that they first should know and develop themselves to support their gifted children. Furthermore, they emphasized the importance of improving resilience skills that can support their children’s emotional processes. The parents needed skills to support their children's adaptation and friendship processes, autonomous learning, taking responsibility, studying on their own, and talent development. They also needed guidance and mentoring skills in future planning. Discussion: Despite few studies on the subject, the findings of the present research are similar to the results of other studies revealing the needs of gifted children’s parents. The findings were discussed within the framework of the results of previous research and the resulting themes. Accordingly, it is emphazied that skill-based interventions addressing the needs of parents of gifted children are crucial for fostering parental development and enhancing their ability to support their children effectively.