Çocuk acil servisinde yüksek akış nazal kanül oksijen tedavisi uygulanan hastaların sonuçları ve tedavi başarısını etkileyen faktörler

Abstract

Solunum sıkıntısı, pediatrik hasta popülasyonunda hastaneye yatışların %20'sinden, yoğun bakıma yatışların ise %30'undan sorumludur. Solunum sıkıntısı yönetiminde yüksek akış nazal kanül oksijen (YANKO) tedavisi kullanımı son 20 yılda giderek rağbet görerek bebekler, büyük çocuklar ve yetişkinlerin tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. YANKO tedavisinin artan kullanımı ile birlikte, ileri hava yolu desteği gereken hastalarda gecikmiş entübasyon kararının önemli bir risk ve endişe noktası olduğunu bildiren çalışmalar yayınlanmaya başlanmıştır. YANKO tedavisinin başarısız olacağı hastaların erken dönemde tespit edilememesi sonucu üst basamak tedavilere geçişteki gecikme ise akut klinik bozulmaya ve artan morbidite ve mortaliteye yol açabilir. Bu çalışma çocuk acil serviste YANKO tedavisinin başarısını etkileyen faktörleri ve yanıtsızlığın erken öngörücü faktörlerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ocak 2022 ile Aralık 2024 tarihleri arasında çocuk acil servisine solunum sıkıntısı ile başvuran ve YANKO tedavisi başlanan 1 ay -18 yaş arasındaki hastaların verileri geriye dönük incelendi. Yaş, cinsiyet, eşlik eden komorbidite, tanı, akciğer grafi bulgusu, laboratuvar bulguları, tedavi başlangıcı ve devamında vital bulguları, oksijen satürasyonu/inspiratuvar oksijen fraksiyonu (SpO2 / FiO2 ), pediatrik solunum hızı oksijenizasyon (pROX) indeksi dahil olmak üzere tüm verileri kaydedildi. YANKO tedavisi sırasında non-invasif veya invasif mekanik ventilasyon ile üst basamak tedaviye geçiş ihtiyacı ve YANKO tedavisi sonlandırıldıktan sonraki 24 saat için tekrar YANKO ihtiyacı doğması tedavi başarısızlığı olarak tanımlandı. Çalışmaya dahil edilen 350 hastanın 38'inde (%11) YANKO tedavisi başarısız olarak sonuçlandı. Hastaların %59'u erkekti, ortanca yaşları 1,2 (2,7) yıldı. 170 (%49) hasta akut bronşiyolit, 110 (%31) hasta pnömoni tanısı ile YANKO tedavisi aldı. Eşlik eden kardiyak ko-morbidite varlığı, prematürite öyküsü, entübasyon öyküsü, yoğun bakımı yatışı öyküsü olmasının, birincil tanısı kardiyak yetmezlik olmasının ve akciğer grafisinde infiltrasyon/atelektazi görülmesi tedavi başarısızlığını arttırdığı saptandı (sırasıyla p<0,001, p=0,013, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p=0,018). Başarısız grupta bazal SpO2 değeri, S/F oranı ve pROX indeksi daha düşüktü (sırasıyla p=0,016, p<0,001, p=0,002). Bununla birlikte başarılı grupta tedavinin ilk 8 saatlik gözlemi boyunca kalp hızı ve solunum sayısının düşme eğilimi gösterirken, S/F oranı ve pROX indeksinin artmakta olduğu saptandı. S/F oranının ve pROX indeksinin YANKO başarısızlığını tahmin etme gücünü değerlendirmek amacıyla tedavinin farklı zaman noktalarında yapılan ROC analizinde, 8. saatteki eğri altında kalan alan (AUC) değeri en yüksek olarak belirlendi (sırasıyla AUC 0,80, p<0,001; AUC 0,90, p<0,001). Tedavinin 8. saatinde tedavi başarısızlığını tahmin etmek için hesaplanan kestirim değerleri S/F oranının 199'un, pROX indeksinin 131'in altında olmasıydı. Oluşturulan çok değişkenli regresyon modelinde kalp yetmezliği tanısı, 8. saat S/F <199 ve 8. saat pROX <131 olması tedavi başarısızlığını öngören üç bağımsız belirteç olarak saptandı (sırasıyla p=0,013, p<0,001, p<0,001). Bu sonuçların, acil servislerde YANKO tedavisi adayların doğru seçilmesi, tedavi başarısızlığı açısından riskli hasta ve hastalık grupları konusunda farkındalığın artması ve tedavi başarısızlığının S/F ve pROX gibi objektif takip parametreleri ile erken dönemde tahmin edilebilmesi ve üst basamak tedaviye geçiş kararının doğru zamanda verilebilmesi için önemli ve yol gösterici olacağını düşündürdü. Anahtar kelimeler: Yüksek akış nazal kanül, pediatrik solunum yetmezliği, çocuk acil servis, S/F oranı, pediatrik solunum hızı-oksijenasyon indeksi (pROX)

Respiratory distress is responsible for 20% of hospitalizations and 30% of ICU admissions in the pediatric patient population. The use of high flow nasal cannula oxygen (HFNC) therapy for the management of respiratory distress has gained popularity over the last 20 years and is now widely used in the treatment of infants, older children and adults. With the increasing use of HFNC therapy, studies have begun to be published reporting that delayed intubation decision is a major risk and concern in patients requiring advanced airway support. Failure to identify patients in whom HFNC treatment will fail in the early period may lead to acute clinical deterioration and increased morbidity and mortality. This study aims to evaluate the factors affecting the success of HFNC treatment in pediatric emergency department and early predictive factors of non-response. The data of patients between the ages of 1 month and 18 years who presented to the pediatric emergency department with respiratory distress between January 2022 and December 2024 and who were started on HFNC treatment were retrospectively analyzed. All data including age, gender, comorbidity, diagnosis, chest X-ray findings, laboratory findings, vital signs at the beginning and continuation of treatment, oxygen saturation/inspiratory oxygen fraction (SpO2/FiO2 ), pediatric respiratory rate oxygenation (pROX) index were recorded. Treatment failure was defined as the need for transition to higher-line treatment with non-invasive or invasive mechanical ventilation during HFNC treatment and the need for HFNC again within 24 hours after HFNC treatment was terminated. HFNC treatment was unsuccessful in 38 (11%) of 350 patients included in the study. 59% of the patients were male, with a median age of 1.2 (2.7) years. 170 (49%) patients received HFNC treatment for acute bronchiolitis and 110 (31%) for pneumonia. The presence of concomitant cardiac co-morbidity, history of prematurity, history of intubation, history of intensive care unit hospitalization, primary diagnosis of cardiac failure and infiltration/atelectasis on chest radiography were found to increase treatment failure (p<0.001, p=0.013, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p=0.018, respectively). Baseline SpO2 value, S/F ratio and pROX index were lower in the unsuccessful group (p=0.016, p<0.001, p=0.002, respectively). However, heart rate and respiratory rate tended to decrease, while S/F ratio and pROX index increased during the first 8 hours of treatment in the successful group. In the ROC analysis performed at different time points of the treatment to evaluate the power of S/F ratio and pROX index to predict HFNC failure, the area under the curve (AUC) value at the 8th hour was the highest (AUC 0.80, p<0.001; AUC 0.90, p<0.001, respectively). Predictive values calculated to predict treatment failure at 8 hours of treatment were S/F ratio below 199 and pROX index below 131. These results suggest that these results will be important and guiding for the correct selection of HFNC treatment candidates in emergency departments, increasing awareness of patients and disease groups at risk for treatment failure, early prediction of treatment failure with objective follow-up parameters such as S/F and pROX, and making the decision to switch to higher-line treatment at the right time. Key words: High flow nasal cannula, pediatric respiratory failure, pediatric emergency department, S/F ratio, pediatric respiratory rate-oxygenation index (pROX)