Eylemişler Râsih’e Bühtân Bühtân Üstüne: Balıkesirli Râsih’in Eserlerine Dair Bilgilerin Tashihi

Abstract

Fatih Sultan Mehmed döneminde sadrazamlık görevindebulunan Zağanos Paşa’nın soyundan gelen Ahmed Râsih Bey,XVII. yüzyılın sonu ile XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamışbir şair ve nesir yazarıdır. Aristokrat bir aileye mensup olanRâsih, edebiyat tarihinde daha ziyade kendisine atfedilen“üstüne” redifli gazel ile tanındı. Kendisini konu alan ilkmüstakil bilimsel çalışma 1980 yılında Şakir Diclehantarafından yapıldı. Önemli bir hareket noktası durumunda olanbu çalışmadan sonra, sonuncusu 2019’da olmak üzere Râsih’ikonu alan başkaca bazı bilimsel çalışmalar da yapıldı. Ancakbunların çoğunda birincil kaynaklara müracaat edilmemesi,hatta Râsih ile ilgili araştırmalar noktasında hareket noktasıolan Diclehan’ın çalışmasına bile başvurulmamasından ötürüBalıkesirli Râsih’in eserleri başta olmak üzere hayatı ve edebiyattarihindeki konumlandırılması noktasında ciddi hata venoksanlıklar bulunmaktadır. Bu çalışma söz konusu hatalarıtashih edip eksiklikleri tamamlamak gayesiyle BalıkesirliRâsih’in eserlerine yönelik yapılan tarama ve araştırmaların sonuçlarını ortaya koymaktadır. Yapılan taramalar sonucundaRâsih’in diğer eserleri konusunda da önemli bilgiler barındıranve ilk defa bu makalede tanıtılacak olan Dîvânçe-i Tevârîh’i yada mecmuası tespit edilmiştir. Bu makalede; söz konusumecmua ile varlığından haberdar olunan ancak ihtiva ettiğibilgilerin değerlendirilmediği Bülgatü’l-Ahbâb isimli eserikaynak alınarak şairin eserleri yeniden ele alınmıştır. Bununiçin çalışmanın ilk kısmında Râsih’e dair yapılan çalışmalarıneleştirel bir değerlendirilmesi yapılmış, ardından onun eserleriteker teker tanıtılmıştır.