Erişkin epilepsi hastalarında ayrılma anksiyetesi bozukluğunun sıklığı ile algılanan aşırı koruyuculuk ve yaşam kalitesinin ilişkisi

Abstract

Amaç: Epilepsi, çok sayıda nörobiyolojik, bilişsel ve psikososyal sonuçlara sahip, yaygın bir nörolojik hastalıktır. Epilepsi hastalarında psikiyatrik komorbiditelerin genel popülasyondan daha sık görüldüğü ve prognozu olumsuz etkilediği bilinmektedir. Ayrılma anksiyetesi bozukluğu (AAB) erişkinlik dönemi için DSM-5 ile tanımlanmıştır. Bu çalışmada erişkin epilepsi hastalarında ayrılma anksiyetesi bozukluğu sıklığının ve düzeyinin belirlenmesi, ayrıca aşırı koruyuculuk ve yaşam kalitesiyle olan ilişkisinin kontrol grubuyla karşılaştırılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya Ekim 2021-Haziran 2022 tarihleri arasında, Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Nöroloji polikliniklerinden epilepsi tanısıyla takipli, 18-65 yaş arası hastalar başvuru sırasına göre seçilmiştir. Toplam 114 hasta ile görüşülüp, dahil edilme kriterlerini karşılayan 105 hasta çalışmaya alınmıştır. Kontrol grubu olarak epilepsi tanısı bulunmayan 115 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların tamamı araştırmacılar tarafından DSM-5 temelli klinik görüşme ile değerlendirilmiştir. Epilepsi grubuna; Sosyodemografik Veri Formu, Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme (AAB-YKG), Ayrılma Anksiyetesi Belirti Envanteri (AABE), Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketi (YAAA), Epilepside Algılanan Aşırı Koruyuculuk Ölçeği, Epilepside Yaşam Kalitesi Ölçeği (QOLIE-31), Beck Depresyon Envanteri (BDE) uygulanmıştır. Kontrol grubuna; Sosyodemografik Veri Formu, Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme (AAB-YKG), Ayrılma Anksiyetesi Belirti Envanteri (AABE), Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketi (YAAA), Beck Depresyon Envanteri (BDE) uygulanmıştır. Epilepside yaşam kalitesi ve aşırı koruyuculuk skorlarını açıklamada hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Ayrılma anksiyetesi belirti skorlarını açıklamada çok değişkenli basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. İstatiksel anlamlılık p<0.05 olarak alınmıştır. Bulgular: Epilepsi grubunun eğitim düzeyi, çalışma durumu ve yalnız yaşama oranları, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük olarak bulunmuştur. Epilepsi hastalarında çocukluk dönemi ayrılma anksiyetesi belirtileri ve güncel depresyon puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Yetişkin ayrılma anksiyetesi bozukluğu ve diğer psikiyatrik komorbiditeler epilepsi grubunda anlamlı düzeyde yüksekti (p:0.029 ve p:0,008). Epilepside yaşam kalitesi ile ayrılma anksiyetesi semptom düzeyi, aşırı koruyuculuk ve depresyon puanları anlamlı düzeyde negatif korelasyon göstermiştir. Lojistik regresyon analizinde epilepside yaşam kalitesi için erişkin dönem ayrılma anksiyetesi semptomları düzeyi ve depresyon skorları bağımsız faktörler olarak bulunmuştur (p:0.029 ve p<0.01). Epilepsinin varlığı AAB tanı riskini 3,1 kat artırsa da istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Depresyon skorları ve aşırı koruyuculuk, yetişkin ayrılma anksiyetesi belirtileri için epilepsi hastalarında yordayıcı olarak bulunmuştur (p:0.01 ve p:0.03) Sonuç: Epilepsi hastalarında YAAB tanı sıklığı kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Ailelerin aşırı koruyucu tutumu ile yaşam kalitesindeki düşüklük ve ayrılma anksiyetesi düzeyi ilişkili bulunmuştur. Gelecekte aşırı koruyuculuğu belirleyen faktörleri araştıran kapsamlı çalışmalar, önleyici ve müdahale yöntemlerini belirleme ve böylece epilepsili bireylerin yaşam kalitesini artırma, ruh sağlığını koruma açısından yol gösterici olacaktır.

Objective: Epilepsy is a common neurological disease with numerous neurobiological, cognitive and psychosocial consequences. It is known that psychiatric comorbidities are seen more frequently in epilepsy patients than in the general population which has an negative impact on the prognosis. Separation anxiety disorder (SAD) for adulthood has been defined by the DSM-5. In this study, it was aimed to determine the frequency separation anxiety disorder and the level of its symptoms in adult epilepsy patients, and to examine its relationship with overprotection and quality of life in comaparison to the control group. Method: The subjects were selected according to the order of presentation to the neurology outpatient clinic of Goztepe Prof. Dr. Suleyman Yalcin City Hospital from patients aged 18-65, and who were being followed up with the diagnosis of epilepsy . A total of 114 patients were interviewed, and 105 patients who met the inclusion criteria were included in the study. In the control group, 115 people who do not have diagnosis of epilepsy were included in the study. All participants underwent a DSM-5 based clinical interview. Sociodemographic Data Form, Structured Clinical Interview for Separation Anxiety Symptoms (SCI-SAS), Separation Anxiety Symptom Inventory (SASI), Adult Separation Anxiety Questionnaire (ASA-27), Perceived Overprotection in Epilepsy Scale, Quality of Life in Epilepsy Scale (QOLIE-31) , Beck Depression Inventory (BDI) were administered to the epilepsy group. Sociodemographic Data Form, Structured Clinical Interview for Separation Anxiety Symptoms (SCI-ASA), Separation Anxiety Symptom Inventory (SASI), Adult Separation Anxiety Questionnaire (ASA-27), Beck Depression Inventory (BDI) were administered to the control group. Hierarchical regression analysis was used to explain quality of life and overprotection scores in epilepsy. Multivariate simple linear regression analysis was used to explain separation anxiety symptom scores. Statistical significance was set at p <0.05. Results: The education level, employment status and rates of living alone in the epilepsy group were found to be significantly lower than the control group. Childhood separation anxiety symptoms and current depression scores were found to be significantly higher in epilepsy patients. Adult separation anxiety disorder and other comorbid psychiatric diagnoses were significantly higher in the epilepsy group (p:0.029 and p:0,008). A significant negative correlation was found between the quality of life in epilepsy and separation anxiety symptom level, overprotection and depression scores. In the logistic regression analysis, adult separation anxiety symptoms and depression scores were found to be independent factors for quality of life in epilepsy (p:0.029 and p<0.01). Although the presence of epilepsy increased the risk of SAD diagnosis by 3.1 times, it was not found to be statistically significant. Depression scores and overprotection remained significant in predicting adult separation anxiety symptoms in patients with epilepsy (p:0.01 and p:0.03). Conclusion: The frequency of SAD in epilepsy patients was found to be significantly higher than in the control group. Overprotective attitudes of families were associated with low quality of life and separation anxiety symptoms In the future, comprehensive studies investigating the factors determining the overprotection will guide the identification of preventative and intervention methods, thus increasing the quality of life of individuals with epilepsy as well as protecting their mental health.