Kabin memurlarının iş tatmini ve iş performanslarının değerlendirilmesi, kalite fonksiyon yayılımı yönteminin uygulaması

Abstract

Ulusal ve uluslararası büyük başarılarla gelişimini sürdüren havacılık sektörümüz binlerce çalışana istihdam olanağı sağlamaktadır. Bu araştırma, ülkemizde son yıllarda hızla büyüyen aynı zamanda ülkemizin uluslararası arenada tanınırlığını artıran havacılık sektörü ve bu sektörün önemli meslek gruplarından biri olan kabin memurlarına yönelik olarak gerçekleştirilmiştir. Kabin memurlarının iş tatmini ve performanslarının değerlendirilmesi, iş tatmin düzeyleri ile iş performansları arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması ayrıca kalite fonksiyon yayılımının insan kaynakları alanına uyarlanması ile kabin memurlarının şirketlerinden beklentileri ve işverenlerin kabin memurlarından beklentilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırmaya ait anket formları, özel bir havayolu şirketinin yurtiçi ve yurtdışı tarifeli seferlerinde görev yapan 400 kabin memuruna ulaştırılmıştır. 4 bölümden oluşan anket formunun son bölümü olan Kalite Fonksiyon Yayılımı Uygulama sorularına katılım zorunlu tutulmamış olup bu sorulara 271 kişi cevap vermiştir. 388 katılımcı ise tüm soruları gönüllü olarak cevaplamıştır. Öncelikle ankete katılan çalışanlara demografik özelliklerini belirlemek üzere; cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, unvan ve mesleki kıdemi içeren sorular ardından Minnesota İş Tatmin Ölçeği ve İşgören Performans Ölçeği soruların yöneltilmiştir. Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) programı ile analiz edilmiştir. Demografik özelliklere göre iş tatmini ve iş performansı düzeyleri arasında fark olup olmadığını belirlemek için parametrik testlerden T-testi ve Anova Testi kullanılmıştır. Yapılan analizlere göre araştırmaya katılan kabin memurlarının cinsiyet, yaş, unvan ve mesleki kıdem değişkenlerine göre içsel tatmin alt boyutu, dışsal tatmin alt boyutu, genel iş tatmini puan ortalamaları ve iş performansı puan ortalamalarında istatistiki olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Medeni durum ve eğitim durumu değişkenlerine göre ise; içsel tatmin alt boyutu, genel iş tatmini puan ortalamaları ve iş performansı puan ortalamalarında farklılıklar tespit edilmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda içsel tatmin alt boyut ve genel iş tatmini ile iş performansı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu anlaşılmıştır. Kurulan regresyon modellerinde içsel tatmin alt boyutunun yordayıcı parametre olduğu ve genel iş tatmini düzeyinin performans düzeyine etki ettiği görülmüştür. Bu bulgular "iş tatmin düzeyi ile iş performans düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır" hipotezini desteklemektedir. Genellikle üretim, pazarlama gibi alanlarda etkin olarak kullanılan Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemi ile iş tatmini ve iş performansı düzeyini arttıracak faktörlerin ortaya konulması istenmiş olup, Kalite Fonksiyon Yayılımı Yönteminin insan kaynakları alanına uyarlanması ve çalışmaya farklı bir bakış açısı kazandırılması amaçlanmıştır. Kalite Fonksiyon Yayılımı bölümünde bu yöntemin tarihçesinden, uygulama alanlarından ve faydalarından bahsedilmiştir. Kalite Fonksiyon Yayılımı Diyagramı yardımıyla kabin memurlarının şirketlerinden beklentileri ve bu beklentilerin önem sıralaması verilmiş olup, bu beklentilerin havayolu şirketleri tarafından karşılanması için proaktif uygulamaların hayata geçirilmesi önerilmiştir. Ayrıca havacılık sektöründe çalışan yöneticiler ile yapılan görüşmeler sonucunda oluşturulan ve kabin memurlarına yöneltilen sorular ile havayolu şirketlerinin kabin ekiplerinden beklentileri ortaya konulmuş ve bu beklentilerin risk derecelendirmesi Pareto analizi yardımı ile yapılmıştır. Havayolu şirketlerinin çalışan beklentilerini dikkate alması ve bu doğrultuda iyileştirici aksiyonlar almasının yanı sıra, şirketlerin kabin ekiplerinden beklentileri konusunda kabin memurlarının uygun yöntemlerle bilinçlendirilmesi önerilmiştir.

Our aviation sector, which continues to develop with great national and international success, provides employment opportunities for thousands of employees. This research was conducted for the aviation sector, which has been growing rapidly in our country in recent years and at the same time increasing the recognition of our country in the international arena, and for cabin officers, one of the important occupational groups of this sector. It is aimed to evaluate the job satisfaction and performance of cabin crew members, to reveal the relationship between job satisfaction levels and job performance, and to determine the expectations of cabin crew members from their companies and the expectations of employers from cabin crew members by adapting quality function deployment to the field of human resources. The questionnaire forms of the research were delivered to 400 cabin officers working in domestic and international scheduled flights of a private airline company. Consisting of 4 sections, the last section of the questionnaire form, Quality Function Deployment Application questions were not compulsory and 271 people answered these questions. 388 participants answered all questions voluntarily. First of all, in order to determine the demographic characteristics of the employees participating in the survey; questions including gender, age, marital status, educational status, title and professional seniority were asked, followed by the Minnesota Job Satisfaction Scale and Employee Performance Scale questions. The data obtained were analyzed with SPSS (Statistical Package for Social Sciences) program. In order to determine whether there is a difference between job satisfaction and job performance levels according to demographic characteristics, T-test and Anova Test were used among parametric tests. According to the analyses, no statistically significant difference was found in the mean scores of intrinsic satisfaction sub-dimension, extrinsic satisfaction sub-dimension, general job satisfaction and job performance of the cabin crew members participating in the study according to gender, age, title and professional seniority variables. According to the variables of marital status and educational status; differences were found in the mean scores of intrinsic satisfaction sub-dimension, general job satisfaction and job performance. As a result of the correlation analysis, it was found that there was a statistically significant and positive relationship between intrinsic satisfaction sub-dimension and overall job satisfaction and job performance. In the regression models established, it was seen that the intrinsic satisfaction sub-dimension was the predictor parameter and the general job satisfaction level affected the performance level. These findings support the hypothesis that "there is a significant relationship between job satisfaction level and job performance level". It is aimed to reveal the factors that will increase the level of job satisfaction and job performance with the Quality Function Deployment Method, which is generally used efficiently in areas such as production and marketing, and it is aimed to experience the Quality Function Deployment Method in the field of human resources and to gain a different perspective on the study. In the Quality Function Deployment section, the history, application areas and benefits of this method are mentioned. With the help of the Quality Function Deployment Diagram, the expectations of cabin crew from their companies and the importance ranking of these expectations are given, and proactive practices are suggested to be implemented to meet these expectations by airline companies. In addition, the expectations of the airline companies from the cabin crew were revealed with the questions formed as a result of the interviews with the managers working in the aviation sector and directed to the cabin crew, and the risk rating of these expectations was made with the help of Pareto analysis. In addition to airline companies taking into account employee expectations and taking remedial actions in this direction, it is recommended that cabin crew should be made aware of the expectations of companies from cabin crew through appropriate methods.