Sivil toplum kuruluşlarında stratejik planlama uygulamalarının kurum içi yönetişime etkisi

Abstract

Sivil toplum kuruluşlarında (STK) stratejik planlama uygulamaları, yalnızca uzun vadeli hedeflerin belirlenmesi değil, aynı zamanda yönetişim, hesap verebilirlik ve kurumsal öğrenme kültürünün inşasında kritik bir yönetsel araç olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, STK'larda stratejik planlama süreçlerinin kurum içi yönetişim dinamikleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde desenlenmiş ve yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, İstanbul'da faaliyet gösteren ve en az bir stratejik planlama dönemini tamamlamış 12 STK'nın yönetici ve uzman düzeyinde çalışan temsilcileri oluşturmuştur. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş; elde edilen veriler MAXQDA24 nitel veri analiz programı aracılığıyla tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonuçları, stratejik planlamanın STK'larda kurum içi yönetişim süreçlerine çok boyutlu bir etki yarattığını göstermektedir. Katılımcı görüşleri, stratejik planlamanın kurum hedeflerini somutlaştırdığı, kaynak kullanımında etkinliği artırdığı, karar alma süreçlerinde katılımcılığı güçlendirdiği ve ekipler arası koordinasyonu geliştirdiği yönündedir. Ayrıca stratejik planların izleme- değerlendirme mekanizmalarıyla bütünleşmesi, yönetişim ilkeleri olan hesap verebilirlik, şeffaflık, katılımcılık ve etkinlik açısından kurumsal performansa anlamlı katkılar sağlamaktadır. Bulgular, stratejik planlamanın yalnızca teknik bir planlama süreci değil, aynı zamanda kurumsal aidiyet, öğrenme ve profesyonelleşme kültürünü güçlendiren bir yönetişim pratiği olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, stratejik planlama uygulamaları STK'larda kurumsal kapasiteyi geliştirici, performans yönetimini kurumsallaştırıcı ve sürdürülebilir başarıyı destekleyici bir yönetsel çerçeve sunmaktadır. Araştırma, stratejik planlamanın etkin uygulanmasının, STK'ların hesap verebilirlik ve şeffaflık kültürünü pekiştirdiğini, böylelikle toplumsal güven ve kurumsal meşruiyeti artırdığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, stratejik planlamanın yönetişim ilkeleriyle bütünleştiğinde STK'larda kalıcı kurumsal dönüşüm sağlayabileceğine dair önemli bulgular sunmaktadır.Strategic planning practices in non-governmental organizations (NGOs) are not only about setting long-term goals, but also stand out as a critical managerial tool in building a culture of governance, accountability, and institutional learning. This study aims to examine the impact of strategic planning processes on internal governance dynamics within NGOs. The research was designed using a qualitative research approach and conducted through semi-structured, in-depth interviews. The sample of the study consisted of managers and expert-level representatives from 12 NGOs operating in Istanbul that had completed at least one strategic planning period. Participants were selected using purposive sampling. The collected data were analyzed through thematic analysis using the MAXQDA24 qualitative data analysis software. The analysis results indicate that strategic planning creates a multidimensional impact on internal governance processes in NGOs. Participant statements indicated that strategic planning enhances to concretize institutional goals, increase efficiency in resource utilization, strengthen participation in decision- making processes, and enhance inter-team coordination. Furthermore, the integration of strategic plans with monitoring and evaluation mechanisms makes meaningful contributions to institutional performance in terms of governance principles such as accountability, transparency, participation, and effectiveness. The findings reveal that strategic planning is not merely a technical planning process but also a governance practice that reinforces institutional belonging, learning, and a culture of professionalism. In conclusion, the study highlights that strategic planning practices institutionalize a performance management culture within NGOs and form a fundamental managerial capacity for achieving sustainable success. The research demonstrates that the effective implementation of strategic planning strengthens the culture of accountability and transparency, thereby enhancing social trust and institutional legitimacy. In this respect, the study presents significant findings suggesting that when integrated with governance principles, strategic planning can lead to lasting institutional transformation in NGOs.