Kentlerde Post Endüstriyel Alanların Yeniden Kullanımı: İstanbul Osmanlı Dönemi Sanayi Alanları

Abstract

Post endüstriyel bir alanın konumu, tüketim ve hizmet alanları olarak kullanılacak kentsel alanlara yapılacak yatırımlar için değerli bir faktördür Kentsel dönüşüm bağlamında bu alanların planlanması veya işletilmesi yoluyla fiziksel ve sosyal zorluklara cevap vermesi amaçlanmaktadır. Kuzey Amerika ve Avrupa'da, sanayide kitlesel düşüşün bir sonucu olarak, 1970'lerden beri sürdürülebilir yaklaşımın geliştirilmesi için tasarım ölçütleri daha kritik bir şekilde ele alınmaktadır. Bu yaklaşımla ilgili temel konulardan biri, kentsel alanlarda merkezde kalan kahverengi alanların temizlenme ve yeniden geliştirme sürecidir. Öte yandan, sanayi bölgelerinin kent dışına taşınmasına rağmen, kahverengi alanların yeniden geliştirilmesi, Türkiye ve özellikle İstanbul’da fiziki düzey ve gayrimenkul geliştirme ile sınırlı kalmıştır. Bu bağlamda hem dünya hem de Türkiye’de sanayi sonrası atıl duruma dönüşme sürecini anlamak daha doğru olacaktır. Günümüzde kahverengi alanların yenilenmesi çevresel, sosyal ve ekonomik faydalar göz önünde bulundurularak katı ve hafif yeniden kullanım olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırmanın amacı, İstanbul'daki Osmanlı Dönemi'ne ait kahverengi alanların belirlenmesi ve belirlenen kriterlere ilişkin mekânsal bağlamlarının incelenmesidir. Bu çalışmada, Osmanlı döneminde inşa edilen İstanbul'daki sanayi alanlarının mekânsal yapısı araştırılmış ve analiz edilmiştir. Osmanlı Dönemi'nde sanayi bölgelerinin haritalanması için tarihi haritalar, uydu görüntüleri ve tarihi fotoğraflar kullanılmıştır. Bu alanların konumlarının tarihteki yer seçim kriterlerini anlamak için Sanayi Bölgeleri Yer Seçimi Yönetmeliği çalışma dahilinde incelenmiş ve çalışmaya entegre edilmiştir. Bu kapsamda elde edilen veriler Tanzimat Dönemi’nde şehir merkezi görevini üstlenen Tarihi Yarımada bölgesi kapsamında analiz edilmiştir. Sonuç olarak bu alanların potansiyelleri ve yeniden kullanım modellerine yönelik yorumlamalar yapılmıştır.