HEIDEGGER’DE ‘HERKES’ SORUNSALI

Abstract

Heidegger’in Varlık ve Zaman adlı eserindeki § 27’ye odaklanan bu çalışma,herkes (das Man) sorunsalını ve onunla ilgili meseleleri analiz edip yorumlamayıamaçlamaktadır. Birlikte-olma Dasein’ın egzistansiyal-ontolojik bir belirlenimidir.Herkes ise birlikte-olma’nın gündeliklikte aldığı genel bir biçimdir. Dasein gündelikhayatta öncelikle ve çoğunlukla herkes’tir yani kendi değil de her hangi biridir. Başkabir deyişle, Dasein’ın gündelik hayattaki kendiliği, gerçekte, bir herkes-kendiliğidir;çünkü bu kendilik herkes’e dağılmış vaziyettedir. Herkes’in Dasein üzerinde örtük veadı konmamış bir diktatörlüğü söz konusudur; öylesine ki, Dasein, bu nötr ve gayrişahsi özneye kaçınılmaz bir şekilde tâbidir: Gündelik varoluşun anonim öznesi olanherkes, Dasein’ı gündelik varoluşunda bütünüyle belirlemektedir. Bu durumda,Dasein’ın karar, yargı ve değerlendirmeleri hakiki anlamda kendisine ait değildir;çünkü o, herkes’e soğrulmuş vaziyette olup sahici bir kendiliğe sahip olma imkânındanuzaktır. Bu çalışmada aynı zamanda sıradanlık, kamusallık ve düzleştirme gibiherkes’in hâkimiyetini tesis ettiği yollar üzerinde durulmakta ve bu surette söz konusuhâkimiyetin nasıl cisimleştiği örneklendirilmektedir. Son olarak da, herkes’insultasından kurtulup sahici bir kendiliğe ulaşmanın iki ayrıcalıklı yolu olarakteemmül ve sanat ele alınmaktadır: Bu iki imkân yoluyla insan gündelik ya da rutinhayatın yaydığı gaflet ve rehavetin dışına çıkabilir ve kendini bulabilir.