Kemalist İdeoloji Bağlamında, Kent-Taşra Kurgusu ve Kent Psikolojisi

Abstract

18. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti’nde başlayan modernleşme hareketleri Cumhuriyet dönemine geçişte de devam etmektedir. Tanzimat Döneminden başlayan kamusal alandaki kurumsal, yapısal değişimler -süreklilik ve kopukluk bağlamında- ve reformlar erken Cumhuriyet dönemi (1923-1938) süresince yapılan kentsel planlamanın öncüsü niteliğindedir. Kemalist ideoloji ile planlanan kent ve taşra ile ulusal kimlik vatandaşlık inşasını kamusal alan üzerinden kurmaktadır. Siyasal, toplumsal, ekonomik eğilimlerle kurgulanan kent mekanı üretilmekte ve bu mekanın zihinsel çağrışım üretme çabası Kemalist ideoloji ile örtüşmektedir. Kemalist ideolojiyi somutlaştırıp dünyevileştirmektedir. Bu noktalardan hareketle çalışmanın amacı, Kemalist ideolojinin ortaya çıkmaya başlamasıyla birlikte, tüm alanlarda yaşanan değişimlerin, ideoloji ile bağlantılı olarak kentlere nasıl yansıdığını ortaya koymaktır. Dolayısıyla, Kemalizm’in kent kurgusu ile somutlaştırılarak, kamusal hayatın içine -tamamen- nasıl yerleştirildiği ve Kemalizm’in kent psikolojisine etkisi incelenmektedir.

The modernization movements emerging in the 18th century in the Ottomon Empire continues in the early period of Turkish Republic. The institutional, structural changes in the public sphere starting from the Tanzimat Period -in the context of continuity and disconnection -and reforms preceded the urban planning/ urbanization during the early Republican period (1923-1938). The city and the provinces, which are planned in accordance with Kemalist ideology, build the national identity and construct citizenship through the public sphere. The urban space reshaped with political, social and economic tendencies is produced, and the effort of producing mental connotations within this space coincides with secular Kemalist ideology. The aim here is to point out how the changes in all fields are reflected in the cities within connection of Kemalist ideology since its emergence.