Nâzım Hikmet’in “Orkestra”sı: Üslupbilimsel Bir Çözümleme

Abstract

Türk ve dünya edebiyatında şiirde şekil değiştirme eğilimi çoğu zaman farklı okumalara kapı aralar. Buçalışmada iki şiirden yola çıkarak söz konusu mesele değerlendirilecektir. Makalede, Dan McIntyre’ın E.E. Cummings’in (1894- 1962) “Dinle” şiirinden hareketle (çalışmada şiir bu isimle anılıyor) kaleme aldığıDilbilim ve Edebiyat: Edebî Eleştirmen İçin Bir Araç Olarak Üslup Çözümlemesi isimli çalışmanın Türkçeçevirisinden yola çıkarak Nâzım Hikmet’in (1901-1963) Orkestra şiiri ele alınacaktır. Eser çözümlenirkenE. E. Cummings’in “Dinle” şiirine zaman zaman atıfta bulunmakla birlikte, merkezde Nâzım Hikmet’inOrkestra şiirine yer verilecektir.Ancak makalede Dan McIntyre’ın meseleye yaklaşımını esas alacağımız için “Giriş”in ardından “OrkestraŞiiri” ve “Çözümleme” başlıkları sonrasında sırasıyla alt başlıklar olan; “Sözlüksel Özellikleri”,“Sapma ve Paralellik”, “Son Bölümde Öne Çıkan Uyum” söz konusu edilecektir. Tüm bu başlıklar altındaDan McIntyre’ın metne yaklaşımı çerçevesinde hareket edilmiştir. Dan McIntyre’ın makalesinden veCummings’in “Dinle” şiirinden farklı olarak, şekil değişimi bizim şiirimizde önemli bir yere sahip olduğundan,yeri geldiğinde sapmaların tarihsel sürecine de kısaca değinmeyi uygun gördük.