DOĞA YASALARININ ZORUNLULUĞU BAĞLAMINDA İSTİDADİ ÖZCÜLÜK

Abstract

Doğa yasalarının mahiyeti tartışmasının çağdaş dönemde geldiği nokta itibariyle üç farklı görüşün ortaya konulduğunu belirtebiliriz. Bunlardan ilki doğa yasalarının herhangi bir zorunluluk içermeyen, gözlemlediğimiz düzenliliklerden ibaret olduğunu savunan düzenlilik teorisidir. Düzenlilik teorisini eleştirerek; doğa yasalarında nomik zorunluluk olduğunu, doğa yasalarının düzenlilik ortaya koymasının ötesinde ontolojik bir temeli olduğunu, ancak yine de doğa yasalarının olumsal yapıda olduğunu savunan görüş ise nomik zorunluluk teorisi olarak adlandırılmaktadır. Üçüncü ve son görüş ise; doğa yasalarında gözlemlenen zorunluluğun nesnelerin istidadi özelliklerine dayandığını savunan istidadi özcülüktür. Çalışmamızda bu üç farklı doğa yasası görüşünü aktararak, argümanlarını ve tespit ettiğimiz eksikliklerini tartışacağız. Buna göre düzenlilik teorisinin rastgelelikler ile yasaları ayırmada güçlük yaşadığını, nomik zorunluluk teorisinin ise doğa yasalarındaki zorunluluğun kuruluşu ve tümel-tikel ilişkisinin mahiyetini ortaya koymada sorunlarla karşılaştığını aktaracağız. Nihayetinde istidadi özcülüğün bu görüşler içinde halen en güçlü pozisyon olduğunu, istidadi özcülüğe karşıörnekler olarak ortaya konulan minkish, finkish ve panzehir durumlarının istidatların kategorik düşünülerek yanlış yorumlanmasından kaynaklandığını, bu eleştirilerin istidadi özcülüğü tasdik edip teorinin güçlendirilmesinde katkı sunduğunu belirteceğiz.