İkinci yeni şiirinde oksidentalist görünümler

Abstract

Bu araştırma İkinci Yeni şiirindeki Oksidentalist görünümleri tespit etmek üzere kaleme alınmıştır. Oksidentalizm henüz teşekkül aşamasında olan bir akademik perspektiftir ve bir disiplin olma yolunda ilerlemektedir. Doğulu öznenin Batı'yı araştırması olarak tanımlanan Oksidentalizm son yıllarda önem kazanan bir yaklaşımdır. İkinci Yeni şairleri İkinci Dünya Savaşı'nın ardından ortaya çıkan görece özgür bir ortamda Garip hareketinin ve Toplumcu Gerçekçi anlayışın etkisinden mümkün mertebe sıyrılarak daha çok imgeye ve soyutlamaya yaslanan, biçimi önemseyen bir şiir dili kurmuşlardır. Sezai Karakoç'ta çok çeşitli açılardan yapılan Batı eleştirisi öne çıkarken diğer İkinci Yeni şairlerinde daha çok Doğu'ya dönük eleştiriler ağır basmaktadır. Yine şiir ve nesirlerde yer yer Batı eleştirisine de rastlamak mümkündür. Karakoç dışındaki isimler sosyalist dünya görüşüne yakın oldukları için Batı medeniyetini de bu zaviyeden incelerler. Burjuva ahlâkına, sömürgeci anlayışlara eleştirel olarak yaklaşırlar. Özellikle İspanya İç Savaşı'na ve özgürlük mücadelelerine kayıtsız değillerdir. Yine Afrika mazlum bir kıta olarak karşımıza çıkmaktadır. Ezilenlerden yana tavır alan şairler genellikle aşk konusunun arka planında toplumsal meselelere de temas etmişlerdir. İkinci Yeni'nin şiire yaklaşımı T.S. Eliot ve Ezra Pound'ta örneklerini gördüğümüz bol göndermeli, katmanlı, çağrışımlarla ilerleyen bir üsluba dayanır. Yakın okuma yönteminin seçildiği çalışmamızda şairlerin şiir ve nesirlerinden hareketle içerik analizine gidilmiş ve İkinci Yeni şiirinde birtakım Oksidentalist görünümlerin olduğu tespit edilmiştir.

This researh was written to identify Occidentalist perspectives in the poetry of the İkinci Yeni movement. Occidentalism is an academic perspective still in its formative phase and is progressing toward becoming a distinct discipline. Defined as the Eastern subject's study of the West, Occidentalism has gained prominence in recent years as a critical approach. The poets of the İkinci Yeni movement, emerging in the relatively liberal atmosphere following World War II, established a poetic language that emphasized imagery, abstraction, and form—distancing themselves as much as possible from the influences of the Garip movement and Socialist Realism. While Sezai Karakoç is notable for his multifaceted critiques of Western civilization, other İkinci Yeni poets tend to focus more heavily on critiques of the East, though traces of criticism toward the West also appear between the lines of their texts. Except for Karakoç, many of these poets approached Western civilization through the lens of a socialist worldview, offering critical perspectives on bourgeois morality and colonialist ideologies. They were particularly sensitive to events like the Spanish Civil War and broader struggles for freedom. Africa, too, appears in their work as a symbol of victimhood. Taking the side of the oppressed, these poets often embedded social issues in the background of their love-themed poems. The İkinci Yeni's approach to poetry aligns with the layered, allusion-rich, and associative style found in the works of T.S. Eliot and Ezra Pound. In this study, the method of close reading was employed to conduct a content analysis of both the poems and prose of these poets, leading to the identification of various Occidentalist elements within the İkinci Yeni poetry tradition.