ON YEDİ VE ON SEKİZİNCİ ASIR OSMANLI TARİHİNE DAİR HOLLANDA KAYNAKLARI

Abstract

Bu makalede, Hollanda’daki muhtelif arşiv ve kütüphanelerde tutulanOsmanlı tarihi ile ilgili birincil kaynakların tanıtımı yapılarak bunlarınOsmanlı tarihi çalışmaları açısından taşıdıkları potansiyel tartışılmaktadır.Hollanda’nın Osmanlı İmparatorluğu ile gerek ticari ve gerekse diplomatikilişkilerini yürüten ve koordine eden kurumların zaman içerisinde uğradıklarıdönüşüme paralel olarak bu ülkenin Osmanlı tarihine dair kaynakları da hemnitelik hem de nicelik yönüyle değişim göstermektedir. On altıncı yüzyılınsonunda Doğu Akdeniz’de önemli bir ticari aktör olarak ortaya çıkanHollandalılar 1612 yılında Osmanlı Devletinden ilk ahidnamelerini eldeettikten sonra İstanbul’da elçilik ve çeşitli ticaret merkezlerindekonsolosluklar ihdas etmişlerdir. Osmanlı topraklarında ihdas edilen budiplomatik ve ticari temsilciliklerin gerek kendi faaliyetlerine ve gerekseOsmanlı İmparatorluğundaki muhtelif gelişmelere dair tuttukları kayıtlarOsmanlı tarihi için önemli kaynaklardır. Lahey’deki Hollanda MilliArşivlerinde tutulan bu kayıtların ötesinde çeşitli yerel arşivlerde vekütüphanelerde de Osmanlı tarihine dair kaynaklar mevcuttur.Söz konusu kütüphaneler içerisinde Leiden Üniversitesi Kütüphanesi, sahipolduğu “Doğu elyazmaları koleksiyonu” dolayısıyla özel bir öneme sahiptir.Yerel arşivler olarak tanımlanabilecek muhtelif belediye arşivlerinde de gereknoterlik kayıtları ve gerekse Osmanlı pazarıyla ticaret yapan bir takımşirketlerden kalan evrak, özellikle Osmanlı ticari hayatına oldukça farklı birperspektiften bakma imkânı sunan kaynaklardır.