Hârizmşah Muhammed’in siyasi ve askeri faaliyetleri örneğinden Târîh-i Elfî değerlendirmesi

Abstract

Târîh-i Elfî, Bâbür İmparatorluğu’nun üçüncü hükümdarı olan Ekber Şah’ın emri ile Hicri bininci yılanısına yazdırıldı. Bu eserin, İslam dünyasından uzakta Hindistan’da yazılması, onu pek çok açıdandiğer tarihsel kaynaklardan farklı kılmaktadır. Târîh-i Elfî, Bâbürlülerin kendi Turanî ve İslamkültürlerini, Hint kültürüne ve dinine yaklaştırma politikalarından derinden etkilenmiştir. Nitekimbu eserde, bazı tarihi olaylara farklı bir yaklaşım getirilmekte, İslam dünyasında yazılan kaynaklardabahsedilmeyen pek çok bilgi ve/veya rivayete yer verilmekte ve olaylar bir bütünlük içinde elealınmaktadır. Yukarıda bahsedilen özellikleri, Târîh-i Elfî’’yi İslam ve Türk-Moğol tarihi çalışmalarıiçin çok önemli bir kaynak eser yapmaktadır. Ancak, şimdiye kadar, sosyal bilimcilerin dikkatiniyeterince çekmemiştir. Bu çalışmada, Târîh-i Elfî’nin öneminin ve özelliklerinin daha iyi anlaşılmasıiçin, önce eserin yazıldığı ortam ve eseri yazanlar hakkında bilgi verilecektir. Daha sonra, HârizmşahMuhammed’in Abbâsî Halifesi En-Nâsır ve Cengiz Han ile olan ilişkileri Târîh-i Elfî’nin pek çoktarihsel olaya nasıl farklı yaklaşımlar getirdiği ve ne denli detaylı bilgilere yer verdiğini göstermekamacı ile incelenecektir. Bu inceleme, belli başlı tarihsel kaynakların bu konu hakkında verdiğibilgiler karşılaştırılarak yapılacaktır.