Hipertansiyon hastalarında psikolojik esnekliğin tansiyon kontrolü üzerindeki etkisi

Abstract

Çalışmamızda, hipertansiyon (HT) hastalarında psikolojik esnekliğin tansiyon kontrolü ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Çalışmaya, Göztepe Aile Sağlığı Merkezi (A.S.M.)'ne başvuran 40 yaş ve üzeri 90 gönüllü dahil edilmiştir. Bu gönüllülerin 30'u HT tanısı olmayıp ölçülen kan basıncı (KB) değerleri normal olan kişilerden, 30'u HT tanısı olup antihipertansif kullanan ve KB ölçümleri normal sınırlarda olan hastalardan, 30'u ise HT tanısı olup antihipertansif kullanan ancak KB ölçümleri yüksek saptanan yani kontrolsüz HT hastalarından oluşmuştur. Tansiyon ofis ölçümü için 140/90 mm Hg olarak kabul edilen sınır değeri, ev ölçümleri ortalaması için 135/85 mm Hg olarak kabul edilmiştir. Gönüllülerin ilk ziyaretlerinde kurumda kan basınçları ölçülüp, daha sonra evde bir haftalık sabah-akşam tansiyonlarını ölçmeleri istenmiş, bir hafta sonunda kurumda Türkçe uyarlamalarının geçerlik-güvenilirlik çalışmaları yapılmış olan kabul ve eylem anketi (AAQ-2), çok boyutlu psikolojik esneklik envanteri (ÇBPEE), sağlık araştırması kısa form (SF-36), depresyon-anksiyete-stres (DASS-21) ölçekleri uygulanmış, üç grubun ev tansiyon ortalamaları ile ölçeklerin sonuçlarının karşılaştırmaları yapılmıştır. Katılımcıların yaşları 51-79 arasındadır, 44'ü erkeklerden, 46'sı kadınlardan oluşmaktadır. AAQ-2 ve DASS-21 ölçeklerinde gruplar arası anlamlı farklılık saptanamamıştır (p>0,05). SF-36 ölçeğinde "emosyonel rol güçlüğü" boyutunda kontrol grubu skorları, kontrollü HT grubuna göre anlamlı yüksek saptanmıştır (p=0.016). ÇBPEE'nin "kabul" alt boyutunda kontrol grubu ölçümleri, hem kontrollü HT grubuna (p=0,038) hem de kontrolsüz HT grubuna (p=0,005) göre anlamlı yüksek saptanmıştır. Kontrollü HT grubu ile kontrolsüz HT grubu arasında hiçbir ölçekte anlamlı farklılık saptanamamıştır. Tüm HT hastalarının ev tansiyon ölçüm ortalamalarının ölçek puanları ile ilişkisi karşılaştırılmıştır. Diyastolik kan basıncı (DKB) ile AAQ-2 (p=0.022, r=0.295), DASS-21'in "depresyon" ve "stres" alt boyutları (r-depresyon=0,270; p=0,037; r-stres=0,288; p=0,025), ÇBPEE'nin "anla temasın yitirilmesi" (r=0,256; p=0,048), "kavramsal benlik" (r=0,256; p=0,028), "birleşme" (r=0,290; p=0,024) ve "işlevsiz davranış" (r=0,275; p=0,033) alt boyutları pozitif yönlü ve düşük düzeyli ilişkili bulunmuştur. Yine DKB'nın psikolojik katılık ile aynı yönlü, orta düzeyli ilişkili olduğu, "ayrışma" alt boyutu ile ise düşük düzeyli, zıt yönde ilişkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca çalışmamızda kadınlar ve erkekler ayrı değerlendirilmiştir. Kadınlar özelinde bakıldığında birçok boyutta kontrolsüz HT grubunda kontrollü HT grubuna göre anlamlı yükseklik saptanmıştır. Erkeklerde ise kontrollü HT grubu ile kontrolsüz HT grubu arasında hiçbir boyutta anlamlı farklılık saptanmamıştır. Çalışmamızda gruplar arası ölçek puanlarında farklılıklar görülse dahi istatistiki anlamlı sonuçlar saptanamamıştır. Cinsiyete göre ayrıldığında ise kadınlarda anlamlı sonuçlar elde edildiği, hipertansiyon hastalarında ise DKB ile psikolojik faktörlerin ilişkili olabileceği öne sürülmüştür. Ancak tüm bu sonuçların daha fazla çalışmayla araştırılmasına ihtiyaç vardır. Yaş grubu daha homojen, belli bir cinsiyet özelinde, daha fazla sayıda katılımcı ile yapılacak çalışmalar daha güvenilir sonuçlar verebilir.In our study, we aimed to investigate the relationship between psychological flexibility and blood pressure control in hypertensive patients. The study included 90 volunteers aged 40 and over who applied to the Göztepe A.S.M. These volunteers were divided into three groups as people without a diagnosis of HT and have normal blood pressure measurements (30), patients diagnosed of HT and have normal blood pressure measurements (30), patients diagnosed of HT and have uncontrolled blood pressure measurements (30). The office blood pessure measurement limit accepted as 140/90 mmHg and the home blood pressure measure limit 135/85 mm Hg. At their initial visits, the volunteers were asked to measure their blood pressure at home in the morning and evening for one week. After one week, during which the Turkish adaptations of the acceptance and action questionnaire (AAQ-2), the multidimensional psychological flexibility inventory (MPFI), the short form health survey (SF-36), the depression, anxiety and stress scale (DASS-21), which had been tested for validity and reliability were administered. Subsequently, comparisons were made between the three groups in terms of home blood pressure avarages and results of the scales. The participants' ages ranged from 51 to 79 with 44 males and 46 females. No significant differences were found between the group in the AAQ-2 and DASS-21 scales (p>0.05). Significant differences were observed in the "emotional role difficulties" dimension of the SF-36 scale between the control group and the controlled HT group (p=0.016). The control group measurements in "acceptance" which is the sub-dimension of psychological flexibility were found to be significantly higher compared to the controlled HT group (p=0.038) and the uncontrolled HT group (p=0.005). Blood pressure measurements of hypertension patients were compared with scales also without dividing them into groups. Positive low level relationships were found between diastolic blood pressure and AAQ-2 (p=0.022, r=0.295), DASS-21 "depression" and "stress" sub dimentions ((r_depression=0.270; p=0.037; r_stress=0.288; p=0.025), MPFI "loss of connectedness" (r=0.256; p=0.048), "conceptualized self" (r=0.256; p=0.028), "fusion" (r=0.290; p=0.024), and "dysfunctional behavior" (r=0.275; p=0.033) sub-dimensions. Furthermore, DBP was found to have a moderately positive relationship with psychological rigidity and a weak inverse relationship with the "experiential avoidance" sub-dimension. Furthermore, in our study, women and men were evaluated separately. When looking at women, significant differences were found in several dimensions between the uncontrolled HT group and the controlled HT group, with higher values observed in the uncontrolled HT group. However, when examining men, no significant differences were found in any dimension between the controlled HT group and the uncontrolled HT group. In our study, although differences in scale scores were observed between groups, no statistically significant results were obtained. However, when stratified by gender, significant results were obtained in women. In hypertensive patients, it has been suggested that there may be association between blood pressure control and psychological factors. Nevertheless, further reserch is needed to explore these findings in more detail. Studies with a more homogeneous age group, conducted with a larger number of participants specific to a certain gender, may provide more reliable results.