İngiltere ve Türkiye’de psikiyatri hastalarına uygulanan zorunlu tedavinin hukuken karşılaştırılması

Abstract

Hastaya rızası olmaksızın zorunlu tıbbi müdahalede bulunulması veya hastanın tedavi amacıyla zorla hastaneye yatırılması özellikle psi- kiyatri alanında sık karşılaşılan durumlardandır. Zorunlu tedavinin, has- tanın kişilik ve özgürlük hakkına bir müdahale niteliğinde olması nede- niyle, psikiyatrlar ve diğer sağlık personeli, anılan görevlerini ifa eder- ken bazı hukuki ve etik sorunlarla karşılaşabilmektedirler. İngiltere’de 1983’te Ruh Sağlığı Kanunu ve 2005‘te Zihinsel Yeterlilik Kanunu ka- bul edilerek ruh hastalarının bakım ve zorunlu tedavileriyle ilgili kap- samlı düzenlemeler getirilmiştir. Söz konusu kanunların hangi durum- larda uygulanacağı pragmatik ve hukuki nedenlere dayanarak belirlen- mektedir. Ancak bu düzenlemelerin ruh hastalarıyla, tedavi sırasında ayırt etme gücü olmayan diğer hastalar arasında ayrımcılığa neden ol- duğu iddia edilmektedir. Türkiye’nin ise özel bir ruh sağlığı kanunu bu- lunmayan sınırlı sayıdaki ülkelerden biri olmasının yarattığı boşluk uy- gulamada bazı sorunlara neden olabilmektedir. Türk Psikiyatri Der- neği’nin girişimiyle hazırlanan Ruh Sağlığı Yasa Tasarısı TBMM gün- demine gelmiş ancak bir ilerleme kaydedilememiştir. Bu çalışmada İn- giltere ve Türkiye’deki mevcut düzenlemelere göre psikiyatri hastaları- nın zorla tedavilerinin hukuki boyutu karşılaştırılacak ve Türkiye’de bu konuyla ilgili ayrı ve özel bir kanuna ihtiyaç olduğu vurgulanacaktır.