Kırsalda Ütopik Form Arayışı

Abstract

Kırsal alanlar ekonomik karakteri tarım olan, doğal yapı ile kuvvetli ilişkilere sahip, düşük nüfus yoğunluğu ve konut varlığı özellikleri taşıyan, homojen sosyo-kültürel dağılımın gözlendiği, birincil ilişkilerin yoğun, uzmanlaşmanın kısıtlı olduğu yerleşimlerdir. Kentsel alanlarda olduğu gibi, kırsal alanlar da mekânsal, sosyal, ekonomik gereksinimleri karşılayacak farklı mekânsal çözümlere ihtiyaç duyarlar. Türkiye’de kırsal alanlarda çeşitli etmenler nedeni ile tarımsal üretimin sona ermesi ya da biçim değiştirerek gücünün azalması kırsal yerleşmelerde ekonomik karakteri ve buna bağlı olarak mekânsal karakteri değiştirmektedir. Artan ve yoğunlaşan kent nüfusunun baskısına daha fazla maruz kalan kırsal alanlar hızla kimliksiz kentsel dokularla şekillenmektedir. İhtiyaca cevap veremeyen yerleşimlerin yeniden yapılandırılması yaşam standartlarını iyileştirmek, doğal-kültürel varlıkları geleceğe koruyarak aktarmak amacını taşıyan planlama disiplini açısından öncelikli konu haline gelmiştir. Gerçekleştirilmesi imkânsız tasarı veya düşünce olarak tanımlanan, mekân ve kentin ideal formu olarak da görülen ütopya (TDK, 2017), kentleşme baskısı ile negatif dönüşüm geçiren ve mekânsal ihtiyaçlarını karşılayamayan kırsal alanlar için tasarım modeli yaklaşımı olarak bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaçtan hareketle; Muğla, Merkez ilçesi, Yeniköy mahallesi uygulama alanı olarak seçilmiştir. Çalışmada saha çalışmaları doğrultusunda mekânsal okumalar gerçekleştirilmiş, mekânda görsel ve doğal sürdürülebilirlik, kompaktlık ve sağlıklı erişim tasarım ölçütlerini içeren mekânsal sistem kurgusu taşıyan ütopik bir form arayışı ile mekânsal sistem kurgusu ortaya konmuştur.Bu çalışmanın, kırsal yerleşmelerin fiziksel planlaması sürecinde tasarım politikalarının üretilmesi için bir model olarak kullanılması ve literatüre katkı sağlayarak, kent plancılar ve karar vericiler için fütüristik bir bakış açısı kazandıracağı düşünülmektedir.Rural areas are those with economic character farming, strong associations with the natural structure, low population density and residential properties, homogeneous socio-cultural distribution, primary relatives with limited specialization. As in urban areas, rural areas also need different spatial solutions to meet spatial, social and economic needs. In Turkey, the decline of agricultural production due to various factors in the rural areas or the change of power by changing the shape of the rural settlements changes the economic character and hence the spatial character. Rural areas, which are more exposed to the pressure of the increasing and intensifying urban population, are rapidly shaped by unidentified urban textures. Urban planning which is aimed at restructuring settlements that do not respond as well, improving living standards, and preserving natural-cultural assets in the future has become a priority issue. The utopia, which is defined as an impossible project or idea, which is also seen as the ideal form of space and city (TDK, 2017) is the aim of this study as a design model approach for rural areas that have a negative transformation with the pressure of urbanization and can not meet their spatial needs. With this aim; Mugla, Central district, Yeniköy neighborhood was chosen as the study case. Spatial system design has been revealed in the space by looking for a utopian form which has a spatial system framework including visual and natural sustainability, compactness and healthy access design criteria within spatial survey. It is thought that this work will be used as a model for the production of design policies in the course of physical planning of rural settlements and will provide a futuristic perspective for urban planners and decision makers by contributing to the literature.