Köpek Aslında Ne Yaptı? -Dede Korkut Okumaları İçin Teklifler-

Abstract

ÖZ Türk dil ve kültür tarihi bakımından paha biçilmez bir kaynak olan Dede Korkut Kitabı, geçmiş ile bugün arasında muhkem bir köprü vazifesi görmektedir. Bu münasebetle eser, 20. ve 21. asırlarda hakkında en çok çalışma yapılmış metinlerden biri olmuştur. Ulus devlet yapısı, Türkçülüğün devlet politikası olması, Millî Eğitim'in de bu doğrultuda politikalar üretmesi gibi faktörler kanaatimizce esere olan alakayı artırmıştır. Eserin sadeleştirilmiş/kısaltılmış şekilleri bugün hem ilköğretim hem de ortaöğretim için '100 Temel Eser'den biri olarak tanınmıştır. Sadeleştirilmiş şekliyle hikâyeleri neşretme, talep çokluğu sebebiyle yayınevleri için çok cazip bir ticari faaliyettir; fakat bu, çoğu zaman ilmî bir faaliyet olarak değerlendirilemez. Sadeleştirme çalışmalarına kılavuzluk edecek filolojik maksatlı ilmî metin edisyonlarının sayısı da az değildir. Yapılan her ciddi metin edisyonu ile okuma ve yorumlama hususundaki meselelerin hallinde bir adım daha ileri gidilmiştir/gidilmektedir. Lakin hâlâ itminan noktasına gelinememiştir. Bu makalede, okunması hususunda bugüne kadar hiçbir çalışmada isabet kaydedilememiş bir kelime hakkındaki görüşümüzü ifade etmek istiyoruz. Söz konusu kelime şimdiye kadar Türkiye'de ve Türkiye dışında yapılan çalışmalarda ittifak halinde istisnasız bir şekilde "çekildi" olarak okunmuştur. Bu makalede bu geniş ittifaka muhalif bir görüş serdedeceğiz. Yanlış okumanın sebebi, kef harfinin kendisini akla ilk gelen ses olan /k/ suretinde okutması cazibesidir. İlk çalışmalarda /k/ olarak okunan bu ses, anlaşılan daha sonraki çalışmalarda da üzerinde pek düşünülmeden benimsenmiştir.