Kendi kendine Türkçe öğrenme kitaplarında telaffuz öğretimi

Abstract

Dil öğretiminde konuşmayı etkili kılan ögelerin başında telaffuzun açık, anlaşılır olması gelmektedir. Buna karşın telaffuz öğretimi alanyazında geride bırakılan, görmezden gelinen, ihmal edilen tanımlarıyla karşımıza çıkmaktadır. Telaffuz çok bilinmeyenli bir denklem gibidir. Öğrenicinin ana dili, bireysel özellikleri, öğretmen yeterlikleri, hedef dilin öğretiminde kullanılan materyallerin etkisi, çözülmeyi bekleyen bu çok bilinmeyenli denklemi oluşturur. Telaffuzun, materyal tasarımcıları ve yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kitap yazarları tarafından genel olarak işlevsel ve özgün işlenmeyişinden dolayı öğrenicinin bu konudaki gelişimine olumsuz etki ettiği düşünülmektedir. Bu çalışmada sözü edilen problemlerden yola çıkılarak 20. yüzyılda çeşitli hedef kitlelerine yönelik Türkçe-İngilizce olarak yazılmış kendi kendine dil öğretmeyi amaçlayan yabancı veya Türk yazarların ortaya koyduğu on kitapta telaffuz öğretimine yer verilip verilmediği, yer verildiyse nasıl bir yol izlendiği incelenmiştir. Elde edilen bulgulardan hareketle kendi kendine dil öğretim kitaplarında telaffuz öğretiminin nasıl olabileceğine dair alternatifler geliştirmek hedeflenmiştir. İncelenen dil öğretim kitaplarının seçilme sebebi, bu kitapların daha çok konuşma becerisini kazandırmaya yönelik hazırlanması ve dolayısıyla telaffuz eğitiminin önemli bir yer tutması gerektiği düşüncesidir. Çalışmada, yöntem olarak betimsel tarama kullanılmış, literatür taraması ve doküman incelemesi yaklaşımıyla veriler analiz edilmiştir. Sonuç olarak, incelenen kitapların büyük çoğunluğunda Türkçedeki seslerin İngilizceyle karşılaştırmalı olarak incelendiği, telaffuz öğretiminin bazı kitaplarda Türkçenin telaffuzunda etkili olan ögeler dikkate alınarak yapılırken, bazılarında sınırlı bilgi verilerek işlendiği tespit edilmiştir.