Thomas Mann’ın Kulturkampf’ı: “Edebiyata Karşı Sanat”

Abstract

Bu makalede yirminci yu?zyılın en önemli romancı, du?şu?nu?r ve yazarlarından Thomas Mann’ın Birinci Du?nya Savaşı koşullarında savunduğu du?şu?ncelere yakından bakılacaktır. Mann, hayatı boyunca sanat ve hayat, politika ve ku?ltu?r, hu?manizm ve milliyetçilik arasında diyalektik salınımlar yaşamıştır. Bu diyalektik antitezlerin dayandığı içsel toplumsal koşulları Alman orta sınıflarının milliyetçi-muhafazakâr entelijensiya ile hu?manist-evrenselci entelijensiya arasında yaşadığı derin bölu?nmede; dışsal siyasal koşulları ise Almanya ile Batı du?nyası arasındaki dramatik yarılmada ifadesini bulur. Kavramsal du?zlemde “uygarlık” ile “ku?ltu?r” arasındaki temel antagonizmaya dönu?şmu?ş olan bu politik mu?cadele Thomas Mann tarafından Du?nya Savaşı koşullarında “edebiyat” ile “sanat” arasındaki karşıtlık olarak yorumlanır. Savaş koşulları bağlamında yu?ru?ttu?ğu? ku?ltu?rel mu?cadele içinde Mann, Batılı devletlerin kurmuş olduğu “uygar-barbar” karşıtlığını yadsıyarak savaşı “ku?ltu?r-uygarlık” karşıtlığı temelinde yeniden anlamlandırır. Mann, Fransa ile Almanya arasındaki askeri-politik mu?cadeleyi edebiyat ile sanat, roman ile mu?zik, uygarlık ile ku?ltu?r arasındaki mu?cadeleye tercu?me eder. Cephede askerler mu?cadele ederken cephe gerisindeki entelektu?eller, edebiyatçılar ve sanatçılar arasında ku?ltu?rel bir mu?cadele yaşanmıştır. Bu makalede savaş zamanının “muhafazakâr Thomas Mann”ının ku?ltu?r savaşı tutumu ele alınacaktır.

This article examines the ideas of Thomas Mann, one of the twentieth century’s most significant novelists and thinkers, within the context of World War I. Mann’s thought was shaped by dialectical oscillations between art and life, politics and culture, and humanism and nationalism. These antitheses reflected the internal division of the German middle classes between nationalist-conservative and humanist- universalist intelligentsia, as well as the external political rupture between Germany and the Western world. During the war, this tension crystallized into the fundamental antagonism between “culture” and “civilization.” Mann interpreted this divide as the opposition between “literature” and “arts.” Rejecting the “civilized–barbarian” dichotomy promoted by Western powers, he redefined the conflict as one between culture and civilization, novel and music, literature and arts. Thus, while soldiers fought at the front, intellectuals, writers, and artists engaged in their own cultural battle. This study explores the cultural war approach of the wartime “conservative Thomas Mann.”