Aile hekimliği polikliniğine başvuran obeziteli bireyler ve kontrol grubu arasında üst bilişsel faktörlerin karşılaştırılması

Abstract

Bu çalışma, üçüncü basamak bir hastanede aile hekimliği polikliniğinde obezite tanısı alan bireyler ile obezitesi olmayan bireyler arasındaki üstbilişsel faktörleri sosyodemografik özellikler, yaşam tarzı faktörleri ve beden algısını dikkate alarak karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma, kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışma olarak tasarlanmış ve Eylül - Ekim 2024 tarihleri arasında Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi aile hekimliği polikliniğinde veri toplama süreci tamamlanmıştır. Çalışmaya, obezite tanısı almış 105 kişi ile obez olmayan 105 kişilik bir kontrol grubu dahil edilmiştir. Katılımcıların üstbilişsel farkındalık düzeyleri Üst Biliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30) kullanılarak değerlendirilmiş ve elde edilen bulgular, gruplar arasındaki farkları incelemek amacıyla istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur. Obezite grubunda, belirli üstbilişsel faktörlerde kontrol grubuna kıyasla anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. Özellikle obezite grubunda, olumsuz düşünceleri kontrol etme gereksinimi ve bilişsel farkındalık puanları daha yüksek çıkmıştır. Ayrıca cinsiyet, medeni durum, ailede obezite öyküsü, beslenme düzeni ve beden algısı gibi sosyodemografik ve yaşam tarzı faktörlerinin üstbiliş düzeyinde önemli farklılıklar yarattığı görülmüştür. Çalışmada obezite ve üst bilişsel faktörler arasında anlamlı bir ilişki mevcuttur.Bu durumun, obezitenin sadece fiziksel değil, aynı zamanda bilişsel süreçler üzerindeki etkilerini de anlamada yol gösterici olabileceği düşünülmektedir.Üstbilişsel terapi ve stratejiler; obezitenin önlenmesi, takibi ve tedavisinin daha bilinçli yönetilmesi ve bireylerde sağlıklı yaşam tarzının desteklenmesine katkı sağlayabilir.This study aims to compare the metacognitive factors between individuals diagnosed with obesity and and those without obesity at a family medicine outpatient clinic in a tertiary hospital, considering sociodemographic characteristics, lifestyle factors, and body image perception. The research was designed as a cross-sectional and descriptive study, with data collection completed at the family medicine outpatient clinic of Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital between September and October 2024. The study included 105 individuals diagnosed with obesity and a control group of 105 non-obese individuals. Participants' metacognitive awareness levels were assessed using the Metacognition Questionnaire-30 (MCQ-30), and the findings were subjected to statistical analysis to examine the differences between the groups. Significant differences were observed in certain metacognitive factors in the obesity group compared to the control group. Specifically, the obesity group showed higher scores in the need for control over negative thoughts and cognitive self-consciousness. Additionally, sociodemographic and lifestyle factors such as gender, marital status, family history of obesity, eating habits, and body image were found to have notable effects on metacognitive levels. The study demonstrates a significant relationship between obesity and metacognitive factors. This finding suggests that obesity may influence not only physical health but also cognitive processes. Metacognitive therapy and strategies could contribute to a more conscious management of obesity prevention, monitoring, and treatment, supporting individuals in adopting a healthy lifestyle.