Dış politikada algının yeri: Türkiye'de Çin algısının ölçümlenmesi

Abstract

Bu tez çalışmasında dış ilişkilerde algının yeri, karar alma mekanizması ve Türkiye'nin 1971'den sonra ilişki kurduğu Çin Halk Cumhuriyeti'ne yönelik algıların bir ölçümlenmesi gerçekleştirilmiştir. Bu tez çalışmasında dış ilişkilerde algının yeri davranışçılık kuramıyla izah edilerek diplomatik ilişkilerin başladığı 1971'den günümüze Türkiye'nin Çin algısı ölçümlenmiştir. Kaynak ülke olan Türkiye'de karar verici elitlerin algıları, bu algıların hangi kültürel/inançsal dinamikler tarafından etkilendiği, Türkiye'de dış politika yapım mekanizmasını oluşturan siyasal ve ideolojik yapı, medya, kamuoyu, sivil toplum kuruluşlarının rolü Türk algısıyla irtibatlandırılarak bir çözümleme yapılmıştır. Tezin teorik ve kuramsal çerçevesi çizilirken dış politika girdilerine ve siyasa yapım sürecine odaklanan davranışsalcılık ve postpozitivsit yaklaşımlar merkeze alınmıştır. Davranışsalcılık uluslararası siyasette etkili olan birey davranışlarını, tercihlerini ve algılarını incelemektedir. Karar verici aktörlerin hangi motivasyon veya çekince ile siyasal tercihte bulunduklarını sorgulamaktadır. Dış politika kararları alınırken kararları etkileyen kişilerin psikolojik, zihinsel ve kültürel özellikleri temsil ettikleri kurumların/devletlerin dünyaya bakışını algılayışlarını ve davranışlarını etkilemektedir. Türkiye'nin Çin algısı ölçümlenirken 1971'den günümüze kadar yapılan ikili görüşmeler, antlaşmalar ve Türkiye'de algıyı üreten karar verici elitin yaptığı basın açıklamaları, içerik analizi ile çözümlenmiştir. İkinci olarak Türkiye'de algıyı üreten akademisyen, siyasetçi ve iş insanlarından oluşan katılımcılarla derinlemesine mülakat yapılarak söylem analizi tekniği ile çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgulara göre reel ve nesnel parametrelerin yanında dış politikayı, ulusların kolektif hafızaları ve her ülkenin özgün karakteristik dış politika ilkeleri de şekillendirmektedir. İkincisi, dış ilişkilerde dost/düşman, tehdit/fırsat algısı devletlerin dünyayı nasıl algıladıkları ile ilişkilidir. Türkiye-ÇHC ilişkilerinde tarafların birbirlerini yeterince tanımaması, yanlış algıları ve ideolojik önyargıları beslemektedir. 1990'larda ideolojik faktörlerin yönlendirdiği olumsuz imajlara karşın 2000'lerden sonra ekonomik pragmatizm ve gelişen stratejik ortaklık algıların değişebileceğini göstermektedir. Güvenlik, Uygur meselesi, insan hakları gibi temel meselelerin de müzakere yoluyla çözülmesi gerektiği tezin temel çıktıları olmuştur.In this thesis, the place of perception in foreign relations is explained with the theory of behaviorism and Turkey's perception of China has been measured since the beginning of diplomatic ties in 1971. The perceptions of the decision-making elites in Turkey as the source country, the cultural/religious dynamics that influence these perceptions, the political and ideological structure that constitutes the foreign policy-making mechanism in Turkey, the role of the media, public opinion and non-governmental organizations have been analyzed in relation to the Turkish perception. While drawing the hypothetical and theoretical framework of the thesis, behavioralism, and postpositivist approaches that focus on foreign policy inputs and the policy-making process are taken as the center. Behavioralism examines individual behaviors, preferences, and perceptions that influence international politics. It questions the motivations or reservations of decision-making actors to make political choices. While making foreign policy decisions, the psychological, mental, and cultural characteristics of the people who influence the conclusions affect the perceptions and behaviors of the institutions/states they represent. While measuring Turkey's perception of China, bilateral negotiations, treaties, and press statements made by the decision-making elite in Turkey from 1971 to the present were analyzed through content analysis. Secondly, in-depth interviews were conducted with participants consisting of academics, politicians, and business people who produce the perception in Turkey and various results were reached through the discourse analysis technique. According to the results obtained, in addition to real and objective parameters, foreign policy is also shaped by the collective memories of nations and the foreign policy principles characteristic of each country. Second, the perception of friend/enemy, threat/opportunity in foreign relations is related to how states perceive the world. In Turkey-PRC relations, the lack of mutual acquaintance feeds misperceptions and ideological prejudices. Despite the negative images driven by ideological factors in the 1990s, economic pragmatism and the developing strategic partnership after the 2000s show that perceptions can change. The main findings of the thesis are that fundamental issues such as security, the Uyghur issue, and human rights should be resolved through negotiations.