Mani Yazısındaki ? (x veya ?), f ve v (?) Seslerini Karşılayan İşaretlerin Manihaist Eski Uygur ve Orta İran Metinlerindeki Yazım Özellikleri

Abstract

Eski Uygurlar Manihaizm dinini öğrendikleri halk olan Soğdlardan pek çok yöndenetkilenmişlerdir. Manihaist Soğdlu rahiplerden öğrendikleri Mani yazısı da bu etkileşimunsurlarından bir tanesidir. Manihaist Uygurlar özellikle dinî metinlerde tıpkı diğer Manihaist topluluklar gibi Mani yazısını yaygın olarak kullanmışlardır. Turfan yazmalarıarasında Eski Uygurca ve Soğdcanın yanı sıra Partça, Orta Farsça gibi diğer bazı Ortaİran dillerinde de Mani yazısıyla yazılmış metinler mevcuttur. Bu çalışmada, Mani yazısının temel yirmi üç harfi içinde yer almayan, diğer harflerden ikincil olarak geliştirilenötümsüz, sızıcı, küçük dil ünsüzü ? (x veya ?); ötümsüz, sızıcı, diş dudaksıl f ve ötümlü,sızıcı, diş dudaksıl v (?) seslerini gösteren yazı işaretlerinin Manihaist Eski Uygur veSoğdca, Partça ile Orta Farsça metinlerdeki yazım özellikleri incelenmiş; tespit edilenörnekler karşılaştırmalı olarak sunulmuştur. Ayrıca, Mani yazısı, yazının tarihî gelişimive yazıyı kullanan halklardan kısaca bahsedilmiştir.