El-Enbiyâ 21/22 Âyeti Özelinde Kur’an Delillerinin Bilgi Değeri: Abdüllatîf el-Kirmânî ve Alâeddin el-Buhârî Tartışması

Abstract

Bu çalışma, Kur’ân delillerini ele alarak, özellikle el-Enbiyâ 21/22 âye-tinde yer alan delilin bilgi değerini incelemektedir. Araştırmanın kapsamı, Teftâzânî’nin (ö. 792/1390) bahsi geçen âyetle ilgili yorumuna yönelik Ab-düllatîf el-Kirmânî’nin (ö. 835/1431’den sonra) eleştirileri ve Alâeddin el-Buhârî’nin (ö. 841/1438) bu eleştirilere verdiği yanıtlarla sınırlıdır. Bu kap-samda öncelikle delil türlerinin (aklî ve naklî deliller; hatâbî ve burhânî delil-ler) kavramsal çerçevesi ele alınacak, ardından Teftâzânî’nin el-Enbiyâ 21/22 âyetinde yer alan delilin bilgi değerine yönelik görüşleri ile Abdüllatîf el-Kirmânî’nin bu görüşlere yönelik eleştirileri detaylandırılacaktır. Son ola-rak, Alâeddin el-Buhârî’nin konuyu ele alış biçimi değerlendirilecektir. Ça-lışma, İslam düşünce geleneğindeki Kur’ân delillerinin bilgi değeri tartışma-larının derinliğini ve bu tartışmaların tefsir ilmi açısından taşıdığı potansiyeli göstermesi açısından önemlidir. Araştırmanın temel amacı, Abdüllatîf el-Kirmânî ve Alâeddin el-Buhârî’nin görüşleri ışığında, el-Enbiyâ 21/22 âye-tindeki delilin bilgi değerinin yorumsal çeşitliliğini sistematik bir şekilde de-ğerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, metinlerarası çözümleme yöntemi benimsenmiş ve ilgili klasik metinler ile tartışmalar, detaylı biçimde incelen-miştir.