Maneviyatın İzinde Bir Sinema: Murat Pay’ın Filmlerinde Kültürel Miras ve Kimlik İnşası

Abstract

Bu çalışma, Murat Pay’ın dört uzun metraj filmi (Mâşuk’un Nefesi, Mirâciyye: Saklı Miras, Dilsiz ve Hep Otuz Üç Yaşında) üzerinden geleneksel sanatların, dinî-ritüel icra-ların ve kimlik inşası süreçlerinin sinemasal temsiline odaklanmaktadır. Nitel film çö-zümlemesi yaklaşımıyla yürütülen araştırmada, filmler yakın okuma tekniğiyle incelen-miş; kamera kullanımı, kurgusal ritim, mekân seçimi ve karakterlerin eylemleri gibi bi-çimsel unsurlara ek olarak, sessizlik, sabır ve meşk gibi manevi kavramların anlatıdaki rolü değerlendirilmiştir. Assmann’ın kültürel bellek kuramı, Necipoğlu’nun İslâm esteti-ği ve Schimmel’in tasavvufî deneyimi gibi kuramsal yaklaşımlar rehber alınmış, filmler-deki kültürel ve manevi katmanlar yorumlayıcı bir bakış açısıyla çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, modernlik ve sekülerleşme koşullarında geleneksel sanatlar, tasavvufî pratikler ve toplumsal hafızanın sinema yoluyla yeniden canlandırılabileceğini göster-mektedir. Murat Pay’ın filmleri, bu unsurları karakterlerin varoluşsal yenilenme ve kim-lik inşası süreçlerine doğrudan katkı sağlayan dinamik öğeler olarak kurgular. Böylece, estetikle maneviyat, gelenekle modernlik arasındaki gerilim, yeni bir sinemasal arayış ve “manevî direniş” formu olarak ortaya çıkmaktadır.