Burnun kemik ve yumuşak doku ölçümleri arasındaki ilişkinin 3 boyutlu BT görüntüleri üzerinden değerlendirilmesi

Abstract

Burun, hem estetik görünüm hem de fonksiyonel görevleri bakımından önemli bir organdır. Adli yüz rekonstrüksiyonu gibi tanımlayıcı süreçlerde, burnun doğru şekilde yeniden yapılandırılması kimlik tespiti çalışmaları açısından öneme sahiptir. Burun anatomisinin büyük ölçüde kıkırdak ve yumuşak dokudan oluşması dolayısıyla diğer dokulara nispeten postmortem bozulmaya yatkınlığı, bu yapıların güvenilir biçimde tahmin edilmesini zorlaştırmaktadır. Literatürde farklı etnik gruplar üzerinde burun morfolojisine dair çeşitli tahmin yöntemleri geliştirilmiş olsa da, bu yöntemlerin geçerliliği sınırlıdır. Türk toplumuna özgü burun kemik ve yumuşak doku ilişkilerine dair yeterli sayıda çalışmanın da olmadığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türk toplum örneğinde burun kemik yapıları ile yumuşak dokular arasındaki ilişkiyi 3 boyutlu bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri üzerinden değerlendirerek, adli yüz rekonstrüksiyonu çalışmalarına temel oluşturacak özgün bilimsel veriler sunmaktır. Çalışmaya 20–50 yaş aralığında, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'ne göre normal vücut kitle indeksine (VKİ) sahip, Türk toplum örneğinden seçilen 130 birey (70 kadın, 60 erkek) dahil edilmiştir. Katılımcıların baş bölgesine ait bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri Siemens syngo.via yazılımı ile 3 boyutlu olarak analiz edilmiştir. Toplam 22 antropometrik ölçüm tanımlanarak, burun kemik yapıları ile yumuşak dokular arasındaki ikili ilişkiler değerlendirilmiştir. Ölçümler dijital ortamda tanımlı referans noktalar üzerinden alınmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 29 programında analiz edilmiştir. Veriler üzerinde bağımsız örneklem t-testi, Pearson korelasyon ve stepwise çoklu doğrusal regresyon analizleri gerçekleştirilmiş; anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, cinsiyetler arasında birçok kemik ve yumuşak doku ölçümünde istatistiksel olarak anlamlı farklar saptanmıştır. Erkek bireylerde burun uzunluğu, yüksekliği ve projeksiyonu gibi parametreler kadınlara kıyasla belirgin şekilde daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Her iki cinsiyette de kemik yapı ölçümleri ile yumuşak doku ölçümleri arasında anlamlı düzeyde pozitif korelasyonlar tespit edilmiştir (p<0.05). Bu korelasyonlar kullanılarak, yumuşak doku ölçümlerinin tahmininde en yüksek açıklayıcılığa sahip kemik yapı kombinasyonları, stepwise regresyon analiziyle belirlenmiştir. Bazı yumuşak doku parametreleri için açıklayıcılık düzeyi %50'nin üzerinde olan modeller oluşturulmuştur. Bu çalışma, Türk toplumuna özgü burun morfolojisiyle ilgili kemik ve yumuşak doku ölçümleri arasındaki ilişkileri 3 boyutlu bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri üzerinden detaylı biçimde ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, adli yüz rekonstrüksiyonları başta olmak üzere estetik-plastik cerrahi alanlarında da kullanılabilecek önemli referans veriler sunmaktadır. Geliştirilen regresyon modelleri de, burun yumuşak dokularının kemik yapılar üzerinden güvenilir şekilde tahmin edilebileceğini göstermektedir.The nose is a crucial organ in terms of both aesthetic appearance and functional roles. In identification processes such as forensic facial reconstruction, accurately reconstructing the nose is vital for personal identification. However, the anatomy of the nose being largely composed of cartilage and soft tissues makes it highly susceptible to postmortem degradation, complicating reliable prediction of its morphology. Although various methods have been developed to estimate nasal morphology in different ethnic populations, their universal applicability remains limited. Data specific to the relationship between nasal bone and soft tissue structures in the Turkish population are particularly scarce.This study aims to evaluate the relationship between nasal bone structures and soft tissues in a Turkish sample using three-dimensional computed tomography (CT) images, providing original scientific data to support forensic facial reconstruction efforts. A total of 130 individuals (70 females, 60 males), aged 20–50 years and with a normal body mass index (BMI) according to the World Health Organization (WHO), were included. CT scans of the head region were analyzed in 3D using Siemens syngo.via software. Twenty two anthropometric measurements were defined to assess the bony and soft tissue structures of the nose. All measurements were taken digitally based on predefined anatomical landmarks. Data analysis was conducted using IBM SPSS 29 software. Independent samples t-tests, Pearson correlation analyses, and stepwise multiple linear regression were performed, with a significance level set at p<0.05. The findings revealed statistically significant differences between sexes in many bony and soft tissue measurements. Male participants had significantly greater values for nasal length, height, and projection compared to females (p<0.05). Significant positive correlations were found between bone and soft tissue measurements (p<0.05). Additionally, stepwise regression identified the most predictive combinations of bony landmarks for estimating soft tissue parameters. Some models explained over 50% of the variance in soft tissue measurements. This study provides a detailed analysis of the relationship between nasal bone and soft tissue dimensions in the Turkish population using 3D CT imaging. The findings offer valuable reference data for forensic facial reconstruction and may also aid aesthetic and plastic surgery practices. Furthermore, the regression models developed demonstrate that soft tissue morphology can be reliably predicted from underlying bony structures.