Obstetri ve Jinekolojide Karıştırıcı, Aracı ve Etki Değiştirici Kavramları

Abstract

Epidemiyolojinin orijini, 2000 yıl kadar önce Hipokrat ve diğerlerinin çevresel etmenlerinhastalıklara neden olabileceği fikrinde yatmaktadır. Epidemiyolojide neden-sonuç ilişkisi olaraktarif edilen, aslında, etken ve hastalık arasındaki bağlantı doğru olarak kurgulandığında etkenin ortadankaldırılması ile hastalığın da ortadan kalkması durumudur. Bir etkene maruziyet sonucu hastalıkriskinin artması, hemen her zaman etken ve hastalık arasında nedensel bir ilişki olduğuanlamına gelmez. Etken gibi görünen birçok faktör hastalıkla birlikte görünüp (asosiasyon), hastalığınnedeni olmayan, yani hastalık ile etken arasında bir nedensellik bağlantısı yaratmayan bir konumdayer alabilir. Etken ve hastalık arasında nedensel olmayan ilişki üçüncü bir değişkeninvarlığından kaynaklanabilir. \"Karıştırıcı\", \"aracı\" ve \"etki değiştirici\" kavramları, epidemiyolojidesıklıkla tartışılan, obstetri ve jinekoloji alanındaki yayınlarda daha sık rastlanır hâle gelen, nedenselliğeönemli derecede etkisi bulunan üçüncü değişkenlerdir. Bu üç kavram arasındaki fark epidemiyolojinintartışma konularından biridir ve birbirleri yerine kullanılmaları kavram kargaşasınasebep olmaktadır. Araştırmacılar, ya çalışma dizaynı aşamasında, veriyi toplamadan önce ya da veriyitopladıktan sonra istatistiksel analiz ile bu değişkenleri hesaba katmalıdır. Bu çalışmanın amacı,etken ve sonuç arasındaki nedensel ilişkiyi \"karıştırıcı\", \"aracı\", \"etki değiştirici\" kavramları üzerindenobstetri ve jinekoloji alanından örneklerle tartışmak, bu kavramların nasıl değerlendirilmelerigerektiği ve çalışma dizaynı ve/veya analiz aşamasında nasıl kontrol edilmeleri gerektiğikonusunda literatür ışığında bilgi sunmaktır.