Edebiyat ve sanata yansıyan, Azerbaycan milli şuurunda etkili izlenimlerbırakan din mevzuları

Abstract

Azerbaycan tarihi, Oğuzların, Selçukluların, Moğolların, Arapların, İranlıların, Osmanlıların, Türkiye’nin, Çarlık Rusya, Sovyetler ve günümüz Rusya’sının tarihinden bağımsız olarak incelenemez. Birçok kültürle etkileşim içinde olan bölge halkının özellikle dini konulardaki bakış açıları ve bu bakışın edebiyat ve sanat üzerinden aktarımı ile toplumun milli şuurunda bıraktığı izlenimler araştırmaya değer bir konudur. Din ve dini inançlar toplumun milli ve manevi değerlerini oluşturan, toplumlar arasında var olmasını sağlayan, diğer cemiyetlerden ayıran ve beşerler arasında sorumluluk taşımasını sağlayan bir olgudur. Din ve inanç insana sunduğu değerler sayesinde onu medeniyetler ve kültürler arenasında kendini ifade etme fırsatı tanır. Makalede bu olgunun toplum şuuruna sanat ve edebiyat akımıyla nasıl empoze edildiği Azerbaycan usta kalemlerinin eserlerinden örneklerle aktaracağız. Din ile sanat arasındaki çekişmenin edebiyata yansımalarını irdelerken özellikle Sovyet dönemindeki ateist anlayışın etkinliğini gözlemleyeceğiz. Ülkemizde Azerbaycan tiyatrosu ve edebiyatıyla ilgili birçok çalışma bulunsa da kaynak oluşturacak yeterli çalışmaların olduğundan bahsetmemiz düşünülemez. Türkiye’de bu konu üzerine bir araştırma olmadığı için çalışmamızda, Azerbaycan Tiyatrosu’nun belli bir dönemi derinlemesine ele alınmamıştır. Bu anlamda bu çalışmada örnek gösterilen eserler üzerinden çok daha detaylı dramaturjik incelemelere yer veren araştırmaların yapılmasına imkân sağlanacağı amaçlanmıştır.