Tohar-Türk Dil İlişkileri Üzerine Seçilmiş ve Açıklamalı Bir Kaynakça Denemesi, Bölüm I

Abstract

Tohar-Türk dil ve etnik ilişkilerinin birçok bilinmeyen yönü ve çözüm bekleyen birçok sorunu vardır. Toharca-Türkçe ilişkileriyle ilgili temel sorulardan biri, şüphesiz bu temasların ne zaman ve nerede başladığı ve ne kadar sürdüğüdür. Bu sorun uzun süredir bilim insanlarının ilgisini çekmektedir. Sarah G. Thomason’un (2001) da belirttiği gibi, “dil teması durumlarına ilişkin iki önemli tarihsel soru vardır: Bu durumlar ilk etapta nasıl ortaya çıkar ve ne kadar sürer.” Yine onun belirttiği gibi, “bu sorulara verilecek kısmi cevaplar bile, güncel temas durumlarının geleceğini bir dereceye kadar güvenle tahmin etmek ve öğrenmek için faydalı olacaktır.” Dolayısıyla, Tohar-Türk dil ilişkileri sorununa vereceğimiz kısmi cevaplar bile bu sorunun çözümüne önemli katkılar sağlayacaktır. İşte bu kaynakça çalışması da bu amaca hizmet etmektedir. Bu ilk bölümde, aşağıda listelenen araştırmalarda ele alınan, konuya ilişkin önemli sorunlar özetlenmeye ve açıklanmaya çalışılmakta, her bir çalışmanın neyi incelediği belirtilmektedir. Bu çalışma, söz konusu çalışmalarda yer alan verileri, örneğin sözcüksel denklikleri, yeniden kurgulamaları, varsayımları, kanıtları ve bunların güçlü ve zayıf yönlerini değerlendirmeye çalışmaktadır. Ancak, bu çalışmada aşağıda listelenen tüm çalışmalar değerlendirilmemiş, şimdilik sadece bazıları ele alınmıştır. Geri kalanlar, bu makale serisinin devamında ayrıntılı olarak değerlendirilecektir.

Tocharian-Turkic language and ethnic relations have many unknown aspects and many problems awaiting solutions. One of the fundamental questions about Tocharian-Turkic language contacts is undoubtedly when and where these contacts began and how long they lasted. This problem has long intrigued scholars. As Sarah G. Thomason (2001) also remarks, there are “two crucial historical questions about language contact situations - how they come about in the first place, and how long they last.” And as she notes, “even partial answers to these questions will be useful for orientation and predicting the future of current contact situations with some degree of confidence.” Therefore, even the partial answers we provide to the problem of Tocharian-Turkic language contacts will make significant contributions to its resolution. Thus, this bibliographic essay serves this purpose. In this first part, the study tries to summarize and describe the significant problems related to the question in the studies listed below and explain what each study is about. The study attempts to evaluate the data included in them, such as lexical correspondences, reconstructions, hypotheses, proofs, and their strengths and weaknesses. However, in this study, not all the studies listed below were evaluated, but only some of them for now. The rest will be evaluated in detail in the next parts of this article series.