NEYZEN SÂLİH DEDE’NİN ACEMAŞÎRAN PEŞREVİNİN NİYAZİ SAYIN’IN İCRÂ ÖZELLİKLERİ İLE OLUŞAN FARKLI VERSİYONLARININ TESPİTİ

Abstract

Türk mûsikîsi sâzendelik geleneğinde saz eseri icrâcılığının taksim icrâcılığına kıyasla daha kısıtlayıcı olduğu; yaratıcılık, serbestlik veya doğaçlama gibi kavramların daha çok taksim icrâcılığına yakıştığı gibi bir algı hâkimdir. Ancak arşiv kayıtlarına bakıldığı zaman bazı usta sâzendelerin tıpkı taksim icrâcılığında olduğu gibi saz eseri icrâcılığında da kendilerini notanın bağlayıcılığından kurtarmak, özgürlük denilen hissi yaşamak ve yaşatmak gibi bir durumdan kaçamadıkları görülmektedir. Makalede, bu ruh hâlini yaşadığı düşünülen sâzendelerin başında gelen Neyzen Niyazi Sayın’ın, yedi farklı zaman ve mekânda icrâ etmiş olduğu Neyzen Sâlih Dede’nin bestesi olan Acemaşîran makâmındaki peşrevin icrâ farklılıklarının notaya alınmış şekilleri sunulmuştur. Tüm icrâların birbirleriyle karşılaştırmalı şekilde gösterilmesinin bir makalenin boyutunu aşacağı göz önüne alındığından, icrâların her birinin künyeleriyle birlikte ayrı olarak sunulmasının daha uygun olacağı düşünülmüştür. Bu çalışma sayesinde hem bir eserin tek bir kişinin icrâlarıyla oluşan farklı versiyonlarına ulaşılacak, hem de her defasında yeniden icrâ edilecek bir esere nasıl farklı ruh elbiseleri giydirilebileceğine dair Niyazi Sayın tarafından ipuçları verildiği görülecektir.