OSMANLI PARA PİYASASINDA TEDAVÜLDEKİ KALP SİKKELER (1811-1919)

Abstract

Çalışmanın başlıca amacı, ilgili dönemde piyasada tedavül eden kalp sikkelerin mahiyetini ortaya koymaktır. Bu maksatla kalpazanlığa ve kalp sikkelere ilişkin resmi kayıtlara yansıyan olaylar incelenmiştir. Bu yolla ortaya çıkan birçok bilgi ve belge çalışmayı şekillendirmiştir. Dönem boyunca para piyasasında, gerçek sikkeler ile göz ardı edilemeyecek miktarlardaki sahtelerin bir arada tedavül ettiği anlaşılmaktadır. Darphanede tahlil edilerek sahteliği kesinleşenler içinde gümüş sikkelerin kalp olanlarının çoğunlukta olduğu, bununla birlikte yerli ve yabancı hemen her çeşit sikkenin piyasada sahtelerine tesadüf edildiği görülür. Kalp sikkelerin terkibinde altın ve gümüş madeni, ya az miktarda bulunmuş ya da hiç yer almamıştır. Bu sikkelerin imalinde daha çok bakır, çinko, kurşun, kalay, pirinç ve antimon gibi nispeten daha ucuz olan ve piyasada daha kolay bulunabilen madenler kullanılmıştır. Kalpazanlar sikkeleri üretirken sahte para sürücüleri de bunları piyasaya sürmüştür. Piyasalardaki tedavül eden sahte sikkelerin ardındakiler daha çok yabancılar ile gayrimüslim Osmanlı tebaası arasından çıkmıştır. Sarraf ve tüccarların haricinde öğrenci, imam, rahip ve paşa gibi çeşitli sosyal statüye sahip kişilerin de kalp sikkelerin imali veya piyasaya sürümü işine adlarının karıştığı görülür.