İki Yozlaşma Romanı: Ankara ve Hayvan Çiftliği’ni Karşılaştırmalı Okumak

Abstract

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatı yazarlarından Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Ankara romanı, Milli Mücadele döneminde idealist ve milliyetçi yaklaşımlara sahip kişilerin Cumhuriyet’in ilanından sonra çarpık bir Batılılaşma; İngiliz yazar George Orwell’ın Hayvan Çiftliği romanı ise çiftlik sahibi insanlara karşı ayaklanıp yönetimi ele geçiren domuzların adım adım kendi prensiplerini hiçe sayarak insanlaşma süreçlerini işlemektedir. Biri Türk edebiyatına diğeri İngiliz edebiyatına ait olan ve aralarında etki ilişkisi kurulması mümkün görünmeyen bu iki roman, apayrı toplum yahut toplulukların yozlaşma aşamalarını birbirine çok benzer kalıplarla ortaya koymakta ve kişi ve zümrelerin kendi kimliklerini yitirme hikayelerine benzer yaklaşımlarla eleştiriler getirmektedir. Bu çalışmada Ankara ile Hayvan Çiftliği’nin hangi açılardan birbirine benzediği ortaya konacak, görünüşte bambaşka sorunları ele aldığı düşünülebilecek bu iki farklı edebi eserin derin yapıda hangi açılardan birbirlerine yaklaştığı ve siyasi rejim yahut karar vericileri hedef alırken hangi ortak argümanları geliştirdiği gösterilecektir. Hem Ankara hem Hayvan Çiftliği yayımlandıkları dönemin siyasi atmosferinden bağımsız incelenmesi mümkün olmayan, çünkü zaten doğrudan mevcut siyasete odaklanan romanlardır; bu nedenle de Ankara bahsinde Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarına, Hayvan Çiftliği bahsinde Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ve İngiltere’nin tarihlerine ilişkin göndermelerde bulunulacaktır.