EPIKOUROS’UN DÜŞÜNCESİNDE TOPLUMSAL YAŞAMIN TEMELLERİ

Abstract

Helenistik dönemde insanların bir arada yaşama pratikleri polisten imparatorluğa evrilmektedir. Daha önceki dönemlerde insanlar polis örgütlenme biçimi içinde yaşamakta ve mutluluğu da bu yapı içindeki edeceğini düşünmektedir. Bu pratiğin imparatorluğa dönüşümüyle beraber insanlar, hayatlarına kendileri yön tayin edemediklerinden dolayı büyük kaygılar yaşamaktadır. Artık mutluluk yurttaşın polisteki mutluluk arayışından bireyin imparatorluk içinde mutluluğu arama yoluna girmesine ve tüm bu dönüşüm sürecinde acıdan ve korkudan nasıl kurtulacağının yolunu bulma çabasına dönüşmüştür. Bütün bu toplumsal ve politik değişim felsefe alanına da yansımış, artık yurttaşların poliste yurttaşlarla birlikte değil birey olarak imparatorluk içinde mutluluğu nasıl elde edeceği üzerine düşüncelerin gelişmesine olanak tanımıştır. Toplum sözleşmesi düşüncesinin Helenistik dönemdeki en önemli temsilcisi olan düşünür Epikouros’tur. Bu makalede Epikouros’un toplum sözleşmesi düşüncesi kendisinin kanonik, fizik ve etik düşünceleri çerçevesinde ele alınacaktır. Bu temellendirme yapılırken öncelikle düşünürün epistemolojisi ve onun etikle bağlantısı ele alınacak olup, doğayı anlamanın ve açıklamanın toplum sözleşmesi ile nasıl ilişkilendirilebileceği tartışılacaktır. Bu yazıda ayrıca toplumsal yaşamın oluşum aşamaları, insanların nasıl anlaşma yaptıkları ve bilge kişinin ne türden özelliklere sahip olduğu bilgi, fayda, güvenlik, adalet kavramları etrafında incelenmektedir. Adaletin doğası gereği faydalı olması gerektiği vurgulanarak, onun yasalardan farklı bir yere konumlandırılması gerektiği öne sürülmüştür.