Depreme Maruz Kalan Bireylerde Bilişsel Davranışçı Terapinin Ruminatif Düşünce ve Bilişsel Çarpıtmalar Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi

Abstract

Bu tez çalışması depreme maruz kalan bireylerde bilişsel davranışçı terapinin ruminatif düşünce ve bilişsel çarpıtmalar üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Çalışma, öntest, sontest ve 3. Ay izlem testli müdahale ve kontrol gruplu randomize kontrollü deneysel bir araştırma olarak gerçekleştirildi. Çalışma https://clinicaltrials.gov/ adresine kayıt edilmiştir. Çalışma, 26-27 Ekim tarihlerindeki ön test ile başlamış, 21-22 Aralık 2023'te terapinin son seansı yapılmış ve katılımcılardan son test verileri toplanmıştır. 27 deney, 28 kontrol grubundaki bireylerle çalışma tamamlanmıştır. 21-22 Mart 2024 tarihlerinde, 3. ay izlem için anketlerin bazıları yüz yüze, yüz yüze ulaşılamayan bireyler ise çevrimiçi olarak toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizi SPSS 26.0 programı ile yapılmıştır. Niceliksel verilerin karşılaştırılmasında veri dağılımına uygun testler kullanılmıştır. Sonuçlar, %95'lik güven aralığında, anlamlılık ise p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen nitel verilerin analizi, araştırmacı tarafından görüşmeler yapıldıktan sonra, depreme maruz kalan bireylerin verilerinin bilgisayar ortamına aktarılması ile gerçekleştirilmiştir. Word programında ilk değerlendirmesi yapılan veriler, MAXQDA 2020 programına aktarılmıştır. MAXQDA 2020 programı ile görüşme dökümlerinin kodlama ve kategorilendirme işlemleri sistematik olarak yapılmıştır. Belirlenen kodların nerede, ne sıklıkta ve hangi ilişkilerle kullanıldığı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, MAXQDA 2020 programı aracılığıyla kavramsal haritalar oluşturularak verilere görsellik kazandırılmıştır. Sonuç olarak, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), depreme maruz kalan bireylerde ruminatif düşünce ve bilişsel çarpıtmalar üzerinde olumlu etkiler yaratmıştır. Anahtar Kelimeler: Deprem, bilişsel davranışçı terapi, ruminatif düşünce, bilişsel çarpıtmalarEvaluation of the Effect of Cognitive Behavioral Therapy on Ruminative Thoughts and Cognitive Distortions in Individuals Exposed to Earthquake Bozkurt Tonguç, Adile Ph. D. Thesis, Department of Psychiatric Nursing Supervisor: Prof. Dr. Ayşe Okanlı February 2025 This thesis study was conducted to evaluate the effect of cognitive behavioral therapy on ruminative thoughts and cognitive distortions in individuals exposed to an earthquake. The study was conducted as a randomized controlled experimental study with pretest, posttest and 3rd month follow-up tests and a control group. The study was registered at https://clinicaltrials.gov/. The study started with a pre-test on October 26-27, the last session of therapy was held on December 21-22, 2023, and post-test data were collected from the participants. The study was completed with 27 individuals in the experimental and 28 individuals in the control group. For the 3rd month follow-up on March 21-22, 2024, some of the surveys were collected face to face, and individuals who could not be reached face to face were collected online. The analysis of the quantitative data obtained from the study was done with the SPSS 26.0 program. Tests appropriate to the data distribution were used in the comparison of quantitative data. The results were evaluated at a confidence interval of 95%, and significance was at the p<0.05 level. The analysis of the qualitative data obtained from the study was carried out by the researcher after the interviews were conducted and the data of the individuals exposed to the earthquake were transferred to the computer environment. The data, which were first evaluated in the Word program, were transferred to the MAXQDA 2020 program. The coding and categorization processes of the interview transcripts were systematically done with the MAXQDA 2020 program. It was determined where, how often and with what relationships the determined codes were used. The obtained results were visualized by creating conceptual maps through the MAXQDA 2020 program. As a result, Cognitive Behavioral Therapy (CBT) created positive effects on ruminative thoughts and cognitive distortions in individuals exposed to the earthquake. Keywords: Earthquake, cognitive behavioral therapy, ruminative thought, cognitive distortions