OSMANLI MAÂRİF NÂZIRLARININ KARİYERLERİ

Abstract

Osmanlı eğitimi, Osmanlı modernleşmesine katalizör hizmeti sağlamıştır. Bunun yanında Osmanlı modernleşmesi olarak adlandırılan olgu sadece Osmanlı Türkiye’siyle sınırlı değildir. Orta Doğu ve Balkanlar’ı da içine alan büyük bir coğrafyayı kapsamaktadır. Bundan dolayı Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyıldaki modernleşmesini tasarlayan kurumlar ve bunların idarecileri üzerine yapılan araştırmalar oldukça önemlidir. Bu kurumlardan birisi de Maârif-i Umûmiye Nezaretidir. Eğitimin modernleşme aşamalarında Maârif-i Umûmiye Nezâreti kurulmuştur. Maârif Nezâreti, eğitimin merkezileşmesine yönelik hizmetleri yanında, eğitim teşkilatının ve hizmetlerinin Osmanlı Devleti vilayetlerinde gelişmesini organize etmiştir. Maârif Nezâretinin bu hizmetleri üretebilmesinde ve teşkilatlanmasında nezaretin en üst yöneticisi konumunda olan maârif nâzırlarının etkisi büyüktür. Nezâretin gelişimi ve değişimi nazırların farklılaşmasıyla değişik seyir izlemiştir. Bundan dolayıdır ki Maârif Nezâreti çalışmalarında maârif nâzırlarının mesleki kariyerleri incelenmektedir. Bu çalışma 1857-1921 yılları arasında Maârif Nezaretini yöneten maârif nâzırlarını meslekleri açısında incelemektedir. Ayrıca eğitim politikalarının üretiminde, bürokratik etkilerde, patronaj ilişkilerin değişiminde mesleklerin önemini anlamaya çalışmaktadır. Bununla beraber, kariyer basamaklarında Maârif Nezâretine bağlı kurumlarda görev almış nazırlar da bu makalenin araştırma alanına girmektedir. Ayrıca nâzırların mesleklerini inceleyerek, hangi insanların nezâret yöneticisi olduğunu, dönemin modern eğitimini yöneten insanların profillerini anlamaya çalışmaktadır. Bu yönüyle araştırmanın, Osmanlı eğitim tarihi çalışmalarının, maârif nâzırlarını konu edinen araştırmaların ve Maârif Nezâreti incelemelerinin üzerinde etkili olması beklenmektedir.

Ottoman education provided a catalyst for Ottoman modernization. In addition, the phenomenon called Ottoman modernization is not limited to Ottoman Turkey. It covers a large geography including the Middle East and the Balkans. Therefore, research on the institutions and their administrators that designed the modernization of the Ottoman Empire in the 19th century is very important. One of these institutions is the Ottoman Ministry of Education. Maârif-i Umûmiye Nezâreti(education ministry) was established during the modernization stages of education. In addition to its services for the centralization of education, the Ministry of Education organized the development of educational organization and services in the provinces of the Ottoman Empire. In the production and organization of these services of the Ministry of Education, the ministers of education, who were the top administrators of the ministry, had a great influence. The development and change of the ministry followed a different course with the differentiation of the ministers. For this reason, the professional careers of the ministers of education are analyzed in the studies on the Ministry of Education. This study analyzes 39 ministers of education who ruled the ministry between 1857 and 1921 in terms of their professions. It also tries to understand the importance of professions in the production of educational policies, bureaucratic influences, and changes in patronage relations. In addition, ministers who worked in institutions affiliated to the Ministry of Education in their career stages are also included in the research area of this article. In addition, by examining the professions of the nazirs, it tries to understand what kind of people were the administrators of the ministry and what kind of people were wanted to manage the modern education of the period. In this respect, this study is expected to have an impact on studies on the history of Ottoman education, studies on the ministers of education, and studies on the Ministry of Education.