BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ

Abstract

Osmanlı şerh geleneğinde en rağbet gören eserlerden biri şüphesiz Hâfız-ı Şîrâzî(ö.792/1390[?])’nin Dîvân’ıdır. Osmanlı şairlerinin büyük bir hayranlıkla takip ettiklerive gerek Osmanlı gerek İran topraklarında tarih boyunca beğeniyle okunan bu ustaşairin şiirleri yüzyıllarca şerhler yapılmak suretiyle anlaşılmaya/anlatılmayaçalışılmıştır. Hâfız’ın şiirlerine yapılan meşhur tam şerhler Sürûrî (ö.969/1561-62),Şem‘î (ö.1011/1602-1603) ve Sûdî (ö.1007/1599) ile 19. yüzyılda Konevî(ö.1244/1828-29)’ye aittir. Bu şerhler dışında farklı yüzyıllarda Hâfız’ın şiirlerineyapılan tercümeler ve kısmî şerhler de mevcuttur. Şerh literatürü içinde birden fazlaeserden derlenen bölümlerin bir arada şerh edildiği eserlerle sıkça karşılaşılırken aynıesere yapılmış iki farklı şerhin bir araya getirildiği örneklere pek rastlanmaz. Buanlamda özgün olarak değerlendirilebilecek eserlerden biri yine Hâfız Dîvânı için ortayakonmuştur. Dîvân’a Surûrî ve Şem‘î tarafından yapılan şerhlerin bir araya getirilipderlendiği bu eser 16. yüzyıl sonlarında (1005/1597) Zâhid bin Muhammed tarafındankaleme alınmıştır. Eserin bilinen tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Nuruosmaniye3962 numarada kayıtlıdır. Bu makalede Zâhid bin Muhammed ve eseri tanıtılmayaçalışılmıştır.