Bir Ara Fenomenolojisine Doğru: Berzahtaki İslam Sanatı

Abstract

Bu çalışmada İbn Arabî’nin berzah ve hayal kavramlarından hareketle genel olarakİslam sanatını, özel olarak da sanat eserini yeni baştan düşünmeyi deniyoruz. Bize göreİslam sanatı hem güncel hem de metafiik anlamda berzahta (“ara”da) bulunmaktadır. İlkolarak, bu sanat hâlihazırda “eski” ile “modern” arasında tereddütler geçirmektedir. Buzor durumun dezavantajları yanı sıra avantajları vardır. Zira, hakkı verildiği takdirde, buarada bulunuş, İslam sanatının zenginleştirici bir imkânına dönüştürülebilir. İkinci olarak,İslam sanatı tam da metafiik anlamda arada yani berzahta bulunmakta ve gerçekte verimlerini oradan devşirmektedir. İslam sanatı haddizatında aisthesis’ten ziyade ara-da-lıkile karakterize olan hayal’e dayanmaktadır. Bu çalışmada biz İslam sanatının metafiiğiniİbn Arabî’ye ait berzah kavramıyla onunla özsel anlamda bağlantılı olan hayal kavramın dan hareketle yeni baştan düşünmeyi teklif ediyoruz. Bu maksatla da örnekler arasındabir örneğe, Süleymaniye Camisi örneğine başvuruyor ve bu eserin hakikatini “ara” kavramına müracaatla açıklığa kavuşturmayı deniyoruz. Bu çalışmada aynı zamanda eserdenhareketle bir ara fenomenolojisi geliştirilmek amaçlanmaktadır. İslam sanatını değerlendirirken onun ardında yatan metafiiğe ve bu arada tasavvuf metafiiğine başvurmak gerekliliği bu çalışmada altı çizilen başka bir husustur