HÜSEYİN SADETTİN AREL’İN AYDINLANMIŞ VE ROMANTİK MİLLİ BESTEKÂRININ MÜZİĞİ; TÜRK MUSİKİSİ

Abstract

Hüseyin Sadettin Arel (1880-1955), 1943’te ilmi kurul reisliğini üstlendiğiİstanbul Belediye Konservatuvarında ve buradan ayrıldıktan sonra kurucusuolduğu İleri Türk Musikisi Konservatuvarı Derneğinde, müzik sahasındageçerlilik kazanabilecek, bilimsel söylemin kıstaslarına uygun bir bakış açısıgeliştirmeye çalışmıştır. Bu bağlamda ulus devletin vatandaşları tarafındanpedagojik eğitim-öğretim düzleminde paylaşılabilecek ve yine bu doğrultudainsanın merkezî konumunun dâhilinde onun duygularını muhatap almadayetkin kompozitörler-bestekârlar yetiştirmeye zemin oluşturabilecek birmüzikal perspektif sunmayı amaç edinmiştir. Arel için bu perspektif, birbakıma sanatsal yaratımın en nihayetinde bulunan bireyler doğurabilecek birmüzik olgusu inşasının garantörü konumundadır. Arel, “Türk musikisi”1 olarakadlandırdığı müziği, pozitivist ve rasyonel frekanslarla etkileşime girerek doğakanunlarına, idealist ve romantik frekanslarla etkileşime girerek de tarihselzemin ve ilerleme-gelişim mottolarına dayandırmıştır. Türk müziğine duyduğuve mistik bağlamda anlamlandırılabilecek aşk duygusu bile bu bahsedilenilişkisel zeminle etkileşim içerisindedir. Bunlardan hareketle Türk müziğininmakamsal yapısıyla birlikte armoniye -özellikle hali hazırdaki Avrupa müzikyazısı ‘nota’ tarafından formal ve içeriksel mahiyeti belirlenmiş- Batı müziği dedâhil diğer dünya müziklerine kıyasla daha çok uyumlu olduğunu belirtmiştir.Bahsedilen nitelikleri haiz olan “Türk musiki”sinin yaratım platformunda sözsahibi yegâne merci ise milli hassasiyetleri bünyesinde barındıran bestekârdır.İşte bu bestekârın müziği “Türk musikisi”, yaşanılan yeni toplumsal ve bireyselperspektifin etkileşime girdiği olgulardan birisidir. Söz konusu makaleninvurgu noktası ise bahsedilen bu müziğin Arel’in düşünsel-eylemsel zeminlerive toplumsal-bireysel ilişkileri dâhilinde değerlendirilmesi gerektiğidir