Çocuklar İçin Felsefe ve Nussbaum’un Yapabilirlikler Yaklaşımı: Eğitim Üzerine Yeniden Düşünmek

Abstract

Bu makalede Nussbaum’un yapabilirlikler yaklaşımının hayata geçirilmesinde Çocuklar için Felsefe (ÇİF) uygulamasının önemi gösterilmeye çalışılacaktır. İnsanın doğuştan itibaren kendisinde bulunan merak ve hayret duygusunun yetişkinliğe doğru yitirildiği ve bilgi aktarımından öteye gitmeyen bir eğitimin demokratik bir yurttaş ortaya çıkmasında yetersiz kalmaktadır. Doğası gereği bilme eğiliminde olan insan, bu merakını bırakarak, olanı olduğu gibi kabul etmekte olup eleştirel bir bakış açısında sahip olmayı bırakmaktadır. Çocukluktan itibaren gerçekleşen felsefeyle ve refleksif düşünmeyle tanışma bu merakı canlı tutacaktır. ÇİF ve dolayısıyla felsefi bir düşünüşe sahip olma olumlu anlamda toplumsal dönüşümün önemli bir parçasıdır. Bireylerin eleştirel bakabilme, empati, akılcı karar verebilme, tüm canlılarla bağ kurabilme gibi pek çok açıdan gelişmesini sağlar. Bu yüzden ÇİF Nussbaum’un yaklaşımını açıklarken sıraladığı on maddeli merkezi yapabilirliklerden altısının aktüel hâle dönüşümünde kilit bir rol oynamaktadır. Bu makalede de öncelikle eğitimin ne olduğu ele alınarak, günümüz eğitim sistemindeki temel problemlere odaklanılacaktır. Merak, hayret, düşünme ve refleksif düşünme çerçevesinde çocukluktan yetişkinliğe ne türden bir değişim olduğu ve ÇİF uygulamalarıyla neler yapılabileceği ele alınacaktır. Sonrasında Nussbaum’un yapabilirlikler yaklaşımı, ÇİF eğitiminin bu yaklaşım ile olan ilişkisi ve bireylerin potansiyellerinin bu uygulamayla ne şekilde hayata geçirilebileceği üzerinde durulacaktır. Son kısımda ise ÇİF’in öğretmen/eğitmen, çocuk ve ebeveyn/bakım veren olan üç saç ayağı kritik edilerek yapabilirlikler yaklaşımıyla olan bağlantısı, bu yaklaşımdaki altı maddenin hayata geçirilmesinde eğitimin ve dolayısıyla ÇİF’in önemine vurgu yapılacaktır.