Amerika Birleşik Devletleri’nin Kuzey Afrika’yla İlk Teması ve Trablusgarp-Amerika İlişkileri

Abstract

Yeni bir devlet olarak uluslararası siyaset sahnesine çıkan Amerika BirleşikDevletleri’nin (ABD) Osmanlı Devletiyle ilk karşılaşması, devletin Kuzey Afrika’dakitopraklarında gerçekleşmiştir. Burada yapılan antlaşmalar ve savaşlar, ABD’nindış politikasını şekillendiren âmillerin başında gelmektedir. Yaşanan süreç yapılanpazarlıklar açısından ABD’nin uzlaşma ve savaş diplomasinin iki yönünü de açıkbir şekilde göstermektedir. Güçlü ülkelerle uzlaşma, zayıf görülenle savaş politikasıbüyük ölçüde bu dönemde şekillenmiştir. Amerikalılar açısından Garp Ocaklarıarasında Trablusgarp’ın (Libya) ise hususi bir yeri vardır. Zira yaptıkları antlaşmanınbozulmasının ardından ABD, Trablusgarp’ta abluka, bombardıman ve kara harekâtıgibi ilk yurtdışı operasyon tecrübelerini yaşamış; Trablusgarp Savaşı’nı (1801-1805)yeni bir ulusun –Amerikan ulusunun- doğuşunu müjdeleyen “büyük zafer” olaraksunmuştur. Ülkemizde bu konu üzerine hem çok az çalışma bulunmakta; hem de buçalışmalarda önemli eksiklikler göze çarpmaktadır. Kullanılan kaynaklar dolayısıylameselenin tek tarafl ı değerlendirilmesi bunların başında gelmektedir. Binaenaleyhçalışmada, özellikle konu üzerine yayınlanmış olan farklı çalışmalar da dikkatealınarak Trablusgarp-ABD ilişkileri iki taraf açısından da değerlendirilmeye ve tarihîsüreçteki eksik ve hatalı bilgiler tashih edilmeye çalışılmıştır.The first encounter of the United States (US) with the Ottoman Empire, which wasthe international political scene as a new state, took place in the state of North Africa.The treaties and wars made here are the leading factors shaping US foreign policy.The living process clearly shows both sides of the US agreement and war diplomasin terms of bargaining. The agreement with the strong countries, the war policy withweakness, has been shaped in this period to a great extent. For Americans, there isa special place in Trablusgarp (Libya) between Western Odjacks (Ottoman NorthAfrican Provinces). Because, after the disruption of the treaty they have done, theUnited States experienced their first overseas operations in Tripoli, such as blockade,bombardment and ground operations. He presented the Battle of Tripoli (1801-1805) as a “great victory” that heralded the birth of a new nation - the Americannation. There are very few studies on this subject in our country, and importantshortcomings are striking in these studies. One-sided evaluation of the problemscaused by the resources used is one of these deficiencies. Taking into considerationthe different studies published on the subject, the Tripoli-US relations were triedto be evaluated both in terms of both sides and to correct missing and erroneousinformation in the historical process.