Milletlerarası Özel Hukuk Bağlamında Sınır Ötesi Rekabetin Engellenmesinde Etki Doktrini Üzerine Değerlendirme

Abstract

Milletlerarası ekonomik ilişkilerin yoğunlaştığı günümüz dünyasında, sınır ötesi nitelik taşıyan rekabet ihlallerine uygulanacak hukuk kurallarının tespiti hem teorik hem de uygulamaya dönük ciddi tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda “etki doktrini”, özellikle rekabet hukukunda, yetki ve uygulanacak hukuk bakımından belirleyici bir ilke olarak öne çıkmaktadır. Makalede etki doktrininin, milletlerarası özel hukuk bakımından işlevi ele alınmış; bu ilkenin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 2. maddesi ile 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 38. maddesi çerçevesinde Türk hukukundaki yeri incelenmiştir. Bununla birlikte, Anglo-Amerikan ve Avrupa Birliği hukuk sistemlerinde etki doktrininin gelişimi ve uygulama biçimleri mukayeseli olarak değerlendirilmiş; özellikle “doğrudan, önemli ve öngörülebilir etki” kriterlerinin uygulamadaki karşılığı irdelenmiştir. Rekabet Kurulu’nun, sınır ötesi nitelikteki işlemler bakımından verdiği bazı emsal kararlar üzerinden yabancı teşebbüslerin Türkiye piyasasına etkileri somut olarak ortaya konmuştur.

In the contemporary global economic landscape, characterized by intensified international economic relations, the determination of applicable legal rules to address cross-border competition infringements gives rise to substantial theoretical and practical debates. In this context, the "effects doctrine" emerges as a pivotal principle, particularly in terms of jurisdiction and applicable law in competition law. The present article undertakes an examination of the function of the effects doctrine from the perspective of private international law, and proceeds to analyze its place within the framework of Turkish law. This analysis is informed by two fundamental legal instruments: Article 2 of the Law No. 4054 on the Protection of Competition and Article 38 of the Law No. 5718 on Private International Law and Procedural Law. Furthermore, a comparative analysis of the development and application of the effects doctrine within the legal systems of the Anglo-American and European Union is conducted, with particular attention paid to the practical application of the criteria of "direct, substantial, and reasonably foreseeable effect." A thorough examination of select landmark decisions issued by the Turkish Competition Authority pertaining to cross-border conduct illuminates the tangible impact of foreign enterprises on the Turkish market.