Fransız ve Alman Medeni Kanunları ile Türk-İsviçre Borçlar Kanunlarında İş Görme Sözleşmelerinin Genel Düzeni

Abstract

İş görme sözleşmesi, borçlunun bir işi görmeyi veya işlemi yapmayı çeşitli şekillerde alacaklıya karşı üstlendiği sözleşmedir. Bu sözleşmeler Borçlar Kanununda esas itibariyle, hizmet, eser ve vekâlet sözleşmeleri olarak düzenlenmiştir. Bunlardan hizmet sözleşmesi daha çok bağımlı bir sözleşme ilişkisi oluştururken, eser ve vekâlet sözleşmesi iş görme borçlusunun bağımsız olduğu sözleşmelerdir. Türk ve İsviçre hukukunda bu düzenleme, Alman ve Fransız Medeni Kanunları ile karşılaştırıldığında ortaya ilgi çekici bir durum çıkmaktadır. Her üç ayrı kanun düzenlemesinde de var olan vekâlet, eser ve hizmet sözleşmelerinin yine bu üç ayrı kanunda işlevleri ve hukukî nitelikleri neredeyse tamamen birbirinden farklıdır. Bu bakımdan eser, vekâlet ve hizmet sözleşmelerine ilişkin bu benzerlik, sadece isim benzerliği olarak kendisini gösterir. İnceleme konusu olan hukuk düzenlerindeki isimli sözleşmelerin bu isim benzerliğinin yanında, isimsiz sözleşmeler konusu da iş görme sözleşmeleri açısından önem arz eder. Her üç kanunda da isimsiz iş görme sözleşmeleri önemli bir boşluğu doldurmakta ve kanun düzeninin yetersiz kaldığı hallerde sözleşmenin hukukî niteliğini tespit etmek açısından kolaylık sağlamaktadır. Fransız ve Alman hukuk sistemlerinin İsviçre hukuku ve dolayısıyla da Türk hukuku üzerinde sahip olduğu etki dikkate alındığında, kanun düzenlerinin karşılıklı olarak incelenmesinden elde edilecek fayda da daha açık bir şekilde görülebilir.