Erken Dönem Osmanlı Tarihyazımında Osmanlılar ve Diğerleri: Devlet ve Toplum

Abstract

Bu makalenin konusu erken dönem Osmanlı Tarihyazımında Osmanlı devletinin ve kimliğinin nasıl algılandığıdır. 16. Yüzyıldan itibaren kaleme alınan eserlerde artık oluşmakta olan “klasik” kültürün etkisi baskın bir şekilde görülmektedir, ancak bu klasik formun hâkimiyeti öncesinde kaleme alınan eserlerde Osmanlı devletinin ve kimliğinin Tarih yazarları tarafından nasıl aktarıldığı erken dönem Osmanlı devletinin dinamizmini anlamamıza da katkı sağlayacak bir konudur. Osmanlı devletinin yükselişini açıklama amacıyla geliştirilen gaza teorisi, Oğuz-Türk devlet geleneği, Rumî kültürü gibi tartışmalar ile de ilişkili olan bu konu erken dönem Tarih yazarlarının eserlerinden hareketle irdelenmiş ve devlet-toplum, Osmanlılar ve diğerleri ikilemleri üzerine odaklanılmıştır.

This paper aims to explore early Ottoman chroniclers’ perception of the Ottoman state and society. Unlike 16th century Ottoman historians, who mostly display a shared “classical” Ottoman culture in their understanding and depiction of Ottoman state, early Ottoman authors’ views on Ottoman dynasty and society may contribute our understanding of the nature of early Ottoman dynamism. Modern scholars have already clarified different aspects of the issue, trying to explain rise of the Ottoman principality relying on different theories such as gaza theory, Oguz-Turkic state tradition and Rumî identity and culture. This article aims to clarify early Ottoman authors’ understanding of the Ottoman polity by focusing on their attitude in depicting Ottomans vis-à-vis others and state vis-à-vis society.