VERGİ MÜKELLEFİNİN MÜLKİYET HAKKI VE HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNÜN İHLALİ SORUNSALI

Abstract

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi tarafından, vergi mükellefinin mülkiyet hakkı ve hak arama özgürlüğü zaman zaman ayrı olarak ele alınsa da her iki hak çoğu zaman iç içe geçmiştir. Vergi mükellefinin mülkiyet hakkına yapılan bir kanuni düzenleme aynı zamanda mükellefin hak arama özgürlüğüne de getirilen bir sınırlamadır. Mülkiyet hakkı ve hak arama özgürlüğü gibi temel hak ve özgürlüklere sınırlama getirirken, vergi alanında devlete geniş takdir hakkı bırakmak mükellef açısından da değerlendirilmeli ve mükellefi koruyucu ek tedbirler getirilmelidir. Mükellefin hem mülkiyet hakkını hem de hak arama özgürlüğünü aynı anda sınırlayan kanuni düzenlemeleri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesinin son kararları ışığında bir kez daha değerlendirme ihtiyacı fikrimizce zaruridir. Kimi bazı kanuni düzenlemeler, aynı anda mükellefin birden fazla temel hak ve özgürlüğünü kısıtlamaktadır; bu da mükellef aleyhine ölçüsüz bir müdahale niteliğindedir. Son tarihli mahkeme içtihatları da göstermektedir ki, mükellefe idare tarafından iddia edilenin aksini ispatlama imkanı vermeyen veya mükellefi ekonomik anlamda aşırı derecede külfet altına sokan düzenlemeler ölçüsüz olarak kabul edilmiştir.