P.C.Kendall'ın dürtü sorunu ve DEHB için yapılandırılmış oturumlarının revize formu, DEHB'li çocukların ailelerine yönelik eğitim programı ve bunların kombinasyonu: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu

Abstract

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu toplumsal, akademik ve sosyal durumlarla ilgili olumsuz etkileri olabilen ve yetişkinlikte de devamlılık gösteren bir psikiyatrik tanıdır. Çalışmamızın örnek grubunu, S.B.İ.M.Ü. Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri polikliniğinde değerlendirilerek DEHB tanısı almış olan, en az 2 aydır ilaç tedavisi alan 7-11 yaş arası çocuklar ve ebeveynleri oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı revize etmiş olduğumuz bilişsel davranışçı terapi (BDT), oluşturmuş olduğumuz ebeveyn eğitim programı (EEP) ve ikisinin kombinasyonunun DEHB belirtileri üzerindeki etkinliğini incelemek ve sadece ilaç tedavisi alan kontrol grubu ile kıyaslamaktır. Ek olarak müdahalelerimizin Karşıt Olma Karşı Gelme (KOKGB) ve Davranım Bozukluğu (DB) belirtileri üzerindeki etkisinin ve çocukların işlevselliği üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmamız tek kör randomize kontrollü bir müdahale çalışmasıdır. 42 anne-çocuk çifti, medikal tedavi+BDT, medikal tedavi+EPP, medikal tedaviye+BDT+EEP'ndan oluşan Kombine grup ve kontrol grubu olmak üzere 4 gruba dağıtılmıştır. Sosyo-demografik Veri Toplama Formu, Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları İçin DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (DEYDB DSM-IV Değerlendirme Ölçeği) ve Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) aileler tarafından müdahale öncesi ve sonrasında doldurulmuştur. Veriler Kruskal Wallis H testi, Mann Whitney-U testi, Willcoxon işaretli sıralar testi, Ki- Kare analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Tüm analizler için anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak belirlenmiştir. xiii Yapılan değerlendirmelere göre dört grubun vakaları arasında sosyodemografik verilerde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmadığı görülmüştür. Wilcoxon İşaretli Sıralar Testine göre müdahale öncesi ve sonrası yapılan değerlendirmelerde M+BDT grubunun DEYDB DSM-IV Değerlendirme Ölçeğinin Dikkat eksikliği (DE), Hiperaktivite (HA), Dürtüsellik, KOKGB alt alanlarıdaki puanların istatistiksel olarak anlamlı seviyede azaldığı ve GGA'nin toplam etkilenme puanlarında da anlamlı seviyede düşüş sağlandığı gösterildi. M+EEP grubunun DE, HA, Dürtüsellik, KOKGB, DB alt alanlarıdaki puanların istatistiksel olarak anlamlı seviyede azaldığı ve toplam etkilenme puanlarında da anlamlı seviyede düşüş sağlandığı bulundu. Kombine grubunun da DE, HA, Dürtüsellik, KOKGB alt alanlarıdaki puanların istatistiksel olarak anlamlı seviyede azaldığı ve GGA'nin toplam etkilenme puanlarında da anlamlı seviyede düşüş sağlandığı gösterildi. Kontrol grubunda ise sadece DE ve KOKGB puanlarında anlamlı azalma olduğu ve GGA'nin toplam etkilenme puanlarının ise anlamlı seviyede arttığı bulundu. Çalışmamız medikal tedaviye ek olarak uygulanan BDT'nin, medikal tedaviye ek olarak uygulanan ebeveyn eğitim programımızın ve bu iki müdahalenin bir arada verilmesinin DEHB belirtileri, KOKGB belirtileri ve çocukların işlevselliği üzerinde olumlu etkilerinin olduğunu göstermektedir. Küçük örneklem boyutu sebebi ile istatistiksel analizlerde bazı sınırlılıklarımız olmuş ve bu nedenle müdahalelerin bazı anlamlı etkileri maskelenmiş olabilir. Ayrıca revize etmiş olduğumuz BDT kılavuzunun ve düzenlemiş olduğumuz ebeveyn eğitimi programının, medikal tedavi alan DEHB'li çocuklardaki belirti ve işlevsellik düzeylerine olan etkisinin araştırıldığı bir randomize kontrollü çalışma olmasıyla bu alanda yapılmış ilk araştırmadır.Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a psychiatric diagnosis that can have negative effects on social, academic, and occupational situations, and can persist into adulthood. Our study's sample consists of children aged 7-11 who have been diagnosed with ADHD after evaluation at the Child and Adolescent Psychiatry outpatient clinic of S.B.İ.M.Ü. Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital and have been receiving medication for at least 2 months, along with their parents. The aim of the study is to examine the effectiveness of the cognitive behavioral therapy (CBT) we have revised, the parent education program (PEP) we have developed, and the combination of the two on ADHD symptoms, compared with a control group receiving only medication. Additionally, we aim to investigate the effects of our interventions on Oppositional Defiant Disorder (ODD) and Conduct Disorder (CD) symptoms, as well as on the functionality of the children. Our research is a single-blind randomized controlled intervention study. It consists of 42 mother-child pairs divided into 4 groups: Medication plus Cognitive-Behavioral Therapy (M+CBT), Medication plus Parent Education Program (M+PEP), Combined treatment of Medication plus CBT and PEP, and a Control group receiving only medication and routine outpatient clinic follow-up. Socio-demographic Data Collection Form, Turgay Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders,4th edition (DSM-IV)-Based Child and Adolescent Behavior DisordersScreening and Rating Scale (T-DSM-IV-S) and the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) were completed by the families. Data were collected before the start of the intervention programs and one month after their completion. Data were evaluated using Kruskal-Wallis H test, Mann-Whitney U test, Wilcoxon signed-rank test, and chi-square analysis. The significance level for all analyses was set at p<0.05 xv According to statistical analyses, it was found that there were no statistically significant differences in the sociodemographic data among the cases of the four groups. According to the Wilcoxon Signed Ranks Test, assessments conducted before and after the intervention revealed that in the M+BDT group there was a statistically significant decrease in the scores of Attention Deficit (AD), Hyperactivity (HA), Impulsivity, and ODD subscales of the TDSM- IV-S Assessment Scale and a significant decrease was also observed in the total impairment scores of the Strengths and Difficulties Questionnaire. In the M+EEP group, there was a statistically significant decrease in the scores of AD, HA, Impulsivity, ODD, and CD subscales, as well as a significant decrease in the total impairment scores of the Strengths and Difficulties Questionnaire. The combined group showed a statistically significant decrease in the scores of AD, HA, Impulsivity, ODD, and the total impairment scores of the Strengths and Difficulties Questionnaire. In the control group, significant decreases were observed only in the scores of AD and ODD subscales, while the total impairment scores of the Strengths and Difficulties Questionnaire showed a significant increase. Our study demonstrates that our CBT protocol applied in addition to medical treatment, our parent training program applied in addition to medical treatment, and the combination of these two interventions have significant positive effects on ADHD symptoms, ODD symptoms, and the functionality of children. Due to the small sample size, there are some limitations in statistical analyses, and therefore, some significant effects of interventions may be masked. Additionally, this is the first randomized controlled study in this field to investigate the impact of our revised CBT protocol and parent training program on symptoms and functionality levels in children with ADHD receiving medical treatment.